उत्सर्पिणी न किल तस्य तरिङ्गिणी या
त्वन्नेत्रयोरहह तत्र विपाशि जाता ।
नीराजनाय नवनीरजराजिरास्ताम्
अत्राञ्जसानुरज राजनि राजमाने ॥

अन्वयः AI अहह! या तस्य उत्सर्पिणी तरङ्गिणी (अस्ति), (सा) तत्र त्वत्-नेत्रयोः विपाशि जाता किल । नव-नीरज-राजिः नीराजनाय आस्ताम् । अत्र राजमाने राजनि अञ्जसा अनुरज ।

Summary AI "Alas! The overflowing river of his fame has indeed become 'Vipashi' (unfettered, and also the river Vipasha) in your eyes. Let the row of fresh lotuses serve for his lustration ceremony. Quickly become attached to this shining king."

पदच्छेदः AI

उत्सर्पिणी	उत्सर्पिणी (उद्√सृप्, १.१)	overflowing
न	न	not
किल	किल	indeed
तस्य	तद् (६.१)	his
तरङ्गिणी	तरङ्गिणी (१.१)	river
या	यद् (१.१)	which
त्वत्-नेत्रयोः	त्वत्–नेत्र (७.२)	in your two eyes
अहह	अहह	alas!
तत्र	तत्र	there
विपाशि	विपाश् (१.१)	unfettered/the Vipasha river
जाता	जात (√जन्+क्त, १.१)	became
नीराजनाय	नीराजन (४.१)	for the lustration ceremony
नव-नीरज-राजिः	नव–नीरज–राजि (१.१)	a row of fresh lotuses
आस्ताम्	आस्ताम् (√आस् लोट् प्र.पु. एक.)	let it be
अत्र	अत्र	in this
अञ्जसा	अञ्जसा	quickly
अनुरज	अनुरज (अनु√रञ्ज् लोट् म.पु. एक.)	be attached to
राजानि	राजन् (७.१)	king
राजमाने	राजमान (√राज्, ७.१)	shining

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	त्स	र्पि	णी	न	कि	ल	त	स्य	त	रि	ङ्गि	णी	या
त्व	न्ने	त्र	यो	र	ह	ह	त	त्र	वि	पा	शि	जा	ता
नी	रा	ज	ना	य	न	व	नी	र	ज	रा	जि	रा	स्ता
म	त्रा	ञ्ज	सा	नु	र	ज	रा	ज	नि	रा	ज	मा	ने
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect