सूरं न सौर इव नेन्दुमवीक्ष्य तस्मि-
न्नाश्नाति यस्तदितरत्रिदशानभिज्ञः ।
तस्यैन्दवस्य भवदास्यनिरीक्षयैव
दर्शे श्नतोऽपि न भवत्यवकीर्णिभावः ॥
सूरं न सौर इव नेन्दुमवीक्ष्य तस्मि-
न्नाश्नाति यस्तदितरत्रिदशानभिज्ञः ।
तस्यैन्दवस्य भवदास्यनिरीक्षयैव
दर्शे श्नतोऽपि न भवत्यवकीर्णिभावः ॥
न्नाश्नाति यस्तदितरत्रिदशानभिज्ञः ।
तस्यैन्दवस्य भवदास्यनिरीक्षयैव
दर्शे श्नतोऽपि न भवत्यवकीर्णिभावः ॥
अन्वयः
AI
यः सौरः इव तत्-इतर-त्रिदश-अनभिज्ञः (सन्) सूरम् न अवीक्ष्य, इन्दुम् न अवीक्ष्य, तस्मिन् (चन्द्रे) न आश्नाति । तस्य ऐन्दवस्य दर्शे भवत्-आस्य-निरीक्षया एव अश्नतः अपि अवकीर्णि-भावः न भवति ।
Summary
AI
"Just as a sun-devotee, unaware of other gods, does not eat without seeing the sun, this king, a moon-devotee, does not eat without seeing the moon. For this devotee, even if he eats on the new moon day, the sin of breaking his vow does not occur, simply by gazing upon your face."
पदच्छेदः
AI
| सूरम् | सूर (२.१) | the sun |
| न | न | not |
| सौरः | सौर (१.१) | a devotee of the Sun |
| इव | इव | like |
| न | न | not |
| इन्दुम् | इन्दु (२.१) | the moon |
| अवीक्ष्य | अवीक्ष्य (अ√ईक्ष्+ल्यप्) | without seeing |
| तस्मिन् | तद् (७.१) | in that |
| न | न | not |
| आश्नाति | आश्नाति (√अश् लट् प्र.पु. एक.) | eats |
| यः | यद् (१.१) | who |
| तत्-इतर-त्रिदश-अनभिज्ञः | तत्–इतर–त्रिदश–अनभिज्ञ (१.१) | one who is unaware of gods other than that one |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| ऐन्दवस्य | ऐन्दव (६.१) | of the devotee of the Moon |
| भवत्-आस्य-निरीक्षया | भवत्–आस्य–निरीक्षा (३.१) | by gazing at your face |
| एव | एव | only |
| दर्शे | दर्श (७.१) | on the new moon day |
| अश्नतः | अश्नत् (√अश्, ६.१) | of one who eats |
| अपि | अपि | even |
| न | न | not |
| भवति | भवति (√भू लट् प्र.पु. एक.) | becomes |
| अवकीर्णि-भावः | अवकीर्णिन्–भाव (१.१) | the state of being a vow-breaker |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सू | रं | न | सौ | र | इ | व | ने | न्दु | म | वी | क्ष्य | त | स्मि |
| न्ना | श्ना | ति | य | स्त | दि | त | र | त्रि | द | शा | न | भि | ज्ञः |
| त | स्यै | न्द | व | स्य | भ | व | दा | स्य | नि | री | क्ष | यै | व |
| द | र्शे | श्न | तो | ऽपि | न | भ | व | त्य | व | की | र्णि | भा | वः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.