पीत्वा तवाधरसुधां वसुधासुधांशुः
न श्रद्दधातु रसमिक्षुरसोदवाराम् ।
द्वीपस्य तस्य दधतां परिवेषवेषं
सोऽयं चमत्कृतचकोरचलाचलाक्षि ॥

अन्वयः AI चमत्कृत-चकोर-चल-अचल-अक्षि, सः अयम् वसुधा-सुधांशुः तव अधर-सुधाम् पीत्वा इक्षु-रस-उद-वाराम् रसम् न श्रद्दधातु । (सः) तस्य द्वीपस्य परिवेष-वेषम् दधताम् (मध्ये अस्ति) ।

Summary AI "O you whose eyes are as restless as a startled chakora bird! Let this king, a veritable moon on earth, after drinking the nectar of your lips, no longer relish the taste of sugarcane juice and other sweet waters. He is the one who assumes the guise of a halo for that island."

पदच्छेदः AI

पीत्वा	पीत्वा (√पा+क्त्वा)	having drunk
तव	युष्मद् (६.१)	your
अधर-सुधाम्	अधर–सुधा (२.१)	the nectar of your lips
वसुधा-सुधांशुः	वसुधा–सुधांशु (१.१)	the moon on earth
न	न	not
श्रद्दधातु	श्रद्दधातु (श्रत्√धा लोट् प्र.पु. एक.)	let him relish
रसम्	रस (२.१)	the taste
इक्षु-रस-उद-वाराम्	इक्षु–रस–उद–वार (६.३)	of the collection of sugarcane juice and water
द्वीपस्य	द्वीप (६.१)	of the island
तस्य	तद् (६.१)	of that
दधताम्	दधत् (√धा, ६.३)	of those bearing
परिवेष-वेषम्	परिवेष–वेष (२.१)	the guise of a halo
सः	तद् (१.१)	he
अयम्	इदम् (१.१)	this
चमत्कृत-चकोर-चल-अचल-अक्षि	चम्–चमत्कृत (√कृ+क्त)–चकोर–चल–अचल–अक्षि (८.१)	O you whose eyes are as restless and still as a startled chakora bird!

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
पी	त्वा	त	वा	ध	र	सु	धां	व	सु	धा	सु	धां	शुः
न	श्र	द्द	धा	तु	र	स	मि	क्षु	र	सो	द	वा	राम्
द्वी	प	स्य	त	स्य	द	ध	तां	प	रि	वे	ष	वे	षं
सो	ऽयं	च	म	त्कृ	त	च	को	र	च	ला	च	ला	क्षि
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect