एकैकमद्भुतगुणं धुतदूषणं च
हित्वान्यमन्यमुपगत्य परित्यजन्तीम् ।
एनां जगाद जगदञ्चितपादपद्मा
पद्मामिवाच्युतभुजान्तरविच्युतां सा ॥

अन्वयः AI एक-एकम् अद्भुत-गुणम् धुत-दूषणम् च (नृपतिम्) हित्वा, अन्यम् अन्यम् उपगत्य परित्यजन्तीम्, अच्युत-भुज-अन्तर-विच्युताम् पद्माम् इव (स्थिताम्) एनाम्, जगत्-अञ्चित-पाद-पद्मा सा जगाद ।

Summary AI To her (Damayanti)—who was leaving each king, though he had wonderful qualities and was free of flaws, and after approaching another and another, was rejecting them—Saraswati, whose lotus feet are worshipped by the world, spoke, as Damayanti seemed like Lakshmi fallen from the chest of Vishnu.

पदच्छेदः AI

एकैकम्	एक-एक (२.१)	each one
अद्भुतगुणं	अद्भुत-गुण (२.१)	having wonderful qualities
धुतदूषणं	धुत-दूषण (२.१)	with flaws shaken off
च	च	and
हित्वा	हित्वा (√हा+क्त्वा)	having left
अन्यम्	अन्य (२.१)	another
अन्यम्	अन्य (२.१)	and another
उपगत्य	उपगत्य (उप√गम्+ल्यप्)	having approached
परित्यजन्तीम्	परित्यजन्ती (परि√त्यज्+शतृ, २.१)	who was abandoning
एनां	एतद् (२.१)	to her
जगाद	जगाद (√गद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	she said
जगदञ्चितपादपद्मा	जगत्–अञ्चित–पाद–पद्मा (१.१)	she whose lotus feet are worshipped by the world (Saraswati)
पद्माम्	पद्मा (२.१)	Lakshmi
इव	इव	like
अच्युतभुजान्तरविच्युतां	अच्युत–भुज–अन्तर–विच्युत (२.१)	fallen from the chest of Achyuta (Vishnu)
सा	तद् (१.१)	she (Saraswati)

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	कै	क	म	द्भु	त	गु	णं	धु	त	दू	ष	णं	च
हि	त्वा	न्य	म	न्य	मु	प	ग	त्य	प	रि	त्य	ज	न्तीम्
ए	नां	ज	गा	द	ज	ग	द	ञ्चि	त	पा	द	प	द्मा
प	द्मा	मि	वा	च्यु	त	भु	जा	न्त	र	वि	च्यु	तां	सा
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect