भूयस्ततो निखिलवाङ्मयदेवता सा
हेमोपमेयतनुभा समभाषतैनाम् ।
एतं स्वबाहुबहुवारनिवारितारिं
चित्ते कुरुष्व कुरुविन्दसकान्तिदन्ति ॥

अन्वयः AI ततः भूयः हेम-उपमेय-तनु-भा सा निखिल-वाङ्मय-देवता एनाम् समभाषत - कुरुविन्द-सकान्ति-दन्ति, स्व-बाहु-बहु-वार-निवारित-अरिम् एतम् चित्ते कुरुष्व ।

Summary AI Then again, that goddess of all literature (Saraswati), whose body shone like gold, spoke to her: 'O you whose teeth have the lustre of rubies, place this king, who has repelled his enemies many times with his own arms, in your heart.'

पदच्छेदः AI

भूयः	भूयस्	again
ततः	ततः	then
निखिलवाङ्मयदेवता	निखिल–वाङ्मय–देवता (१.१)	the goddess of all literature (Saraswati)
सा	तद् (१.१)	she
हेमोपमेयतनुभा	हेमन्–उपमेय–तनु–भा (१.१)	whose body's radiance is comparable to gold
समभाषत	समभाषत (सम्√भाष् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	she spoke
एनाम्	एतद् (२.१)	to this one (Damayanti)
एतम्	एतद् (२.१)	this one (a king)
स्वबाहुबहुवारनिवारितारिं	स्व–बाहु–बहु–वार–निवारित–अरि (२.१)	who has repelled his enemies many times with his own arms
चित्ते	चित्त (७.१)	in your heart
कुरुष्व	कुरुष्व (√कृ कर्तरि लोट् (आत्मने.) म.पु. एक.)	place
कुरुविन्दसकान्तिदन्ति	कुरुविन्द–सकान्ति–दन्त (८.१)	O you whose teeth have the lustre of ruby!

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
भू	य	स्त	तो	नि	खि	ल	वा	ङ्म	य	दे	व	ता	सा
हे	मो	प	मे	य	त	नु	भा	स	म	भा	ष	तै	नाम्
ए	तं	स्व	बा	हु	ब	हु	वा	र	नि	वा	रि	ता	रिं
चि	त्ते	कु	रु	ष्व	कु	रु	वि	न्द	स	का	न्ति	द	न्ति
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect