त्वद्रूपसंपदवलोकनजातशङ्का
पादाब्जयोरिह कराङ्गुलिलालनेन ।
भूयाच्चिराय कमला कलितावधाना
निद्रानुबन्धमनुरोधयितुं धवस्य ॥

अन्वयः AI इह त्वत्-रूप-संपद्-अवलोकन-जात-शङ्का कमला धवस्य निद्रा-अनुबन्धम् अनुरोधयितुम् कर-अङ्गुलि-लालनेन पाद-अब्जयोः कलित-अवधाना (सती) चिराय भूयात् ।

Summary AI Saraswati says to Damayanti: May Lakshmi, becoming doubtful upon seeing the wealth of your beauty, remain attentive for a long time, caressing the lotus-feet of her husband (Vishnu) with her fingertips to persuade him to continue sleeping, lest he wake up and see you.

पदच्छेदः AI

त्वद्रूपसंपदवलोकनजातशङ्का	त्वत्–रूप–संपद्–अवलोकन–जात–शङ्का (१.१)	she who has doubts born from seeing the wealth of your beauty
पादाब्जयोः	पाद–अब्ज (७.२)	on the two lotus-feet
इह	इह	here
कराङ्गुलिलालनेन	कर–अङ्गुलि–लालन (३.१)	by the caressing with fingertips
भूयात्	भूयात् (√भू कर्तरि आशीर्लिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	may she be
चिराय	चिराय	for a long time
कमला	कमला (१.१)	Kamala (Lakshmi)
कलितावधाना	कलित–अवधान (१.१)	attentive
निद्रानुबन्धम्	निद्रा–अनुबन्ध (२.१)	the continuation of sleep
अनुरोधयितुम्	अनुरोधयितुम् (अनु√रुध्+णिच्+तुमुन्)	to persuade
धवस्य	धव (६.१)	of the husband

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त्व	द्रू	प	सं	प	द	व	लो	क	न	जा	त	श	ङ्का
पा	दा	ब्ज	यो	रि	ह	क	रा	ङ्गु	लि	ला	ल	ने	न
भू	या	च्चि	रा	य	क	म	ला	क	लि	ता	व	धा	ना
नि	द्रा	नु	ब	न्ध	म	नु	रो	ध	यि	तुं	ध	व	स्य
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect