राजान्तराभिमुखमिन्दुमुखीमथैनां
जन्या जनीं हृदयवेदितयैव निन्युः ।
अन्यानपेक्षितविधौ न खलु प्रधान-
वाचां भवत्यवसरः सति भव्यभृत्ये ॥
राजान्तराभिमुखमिन्दुमुखीमथैनां
जन्या जनीं हृदयवेदितयैव निन्युः ।
अन्यानपेक्षितविधौ न खलु प्रधान-
वाचां भवत्यवसरः सति भव्यभृत्ये ॥
जन्या जनीं हृदयवेदितयैव निन्युः ।
अन्यानपेक्षितविधौ न खलु प्रधान-
वाचां भवत्यवसरः सति भव्यभृत्ये ॥
अन्वयः
AI
अथ जन्याः इन्दु-मुखीम् एनाम् जनीम् हृदय-वेदितया एव राज-अन्तर-अभिमुखम् निन्युः । भव्य-भृत्ये सति अन्य-अनपेक्षित-विधौ प्रधान-वाचाम् अवसरः खलु न भवति ।
Summary
AI
Then the bridesmaids, knowing her heart's intention, led the moon-faced bride towards another king. Indeed, when there is a capable servant who can act without needing instructions, there is no occasion for the master's words.
पदच्छेदः
AI
| राजान्तराभिमुखम् | राज–अन्तर–अभिमुखम् (२.१) | facing another king |
| इन्दुमुखीम् | इन्दु–मुखिन् (२.१) | the moon-faced one |
| अथ | अथ | then |
| एनाम् | एतद् (२.१) | her |
| जन्याः | जन्या (१.३) | the bridesmaids |
| जनीम् | जनी (२.१) | the bride |
| हृदयवेदितया | हृदय–वेदिता (३.१) | by the knowledge of her heart |
| एव | एव | only |
| निन्युः | निन्युः (√नी कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | led |
| अन्यानपेक्षितविधौ | अन्य–अनपेक्षित–विधि (७.१) | in a task not requiring another's help |
| न | न | not |
| खलु | खलु | indeed |
| प्रधानवाचाम् | प्रधान–वाच् (६.३) | of the words of the master |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is |
| अवसरः | अवसर (१.१) | occasion |
| सति | सत् (√अस्+शतृ, ७.१) | being |
| भव्यभृत्ये | भव्य–भृत्य (७.१) | when there is a capable servant |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| रा | जा | न्त | रा | भि | मु | ख | मि | न्दु | मु | खी | म | थै | नां |
| ज | न्या | ज | नीं | हृ | द | य | वे | दि | त | यै | व | नि | न्युः |
| अ | न्या | न | पे | क्षि | त | वि | धौ | न | ख | लु | प्र | धा | न |
| वा | चां | भ | व | त्य | व | स | रः | स | ति | भ | व्य | भृ | त्ये |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.