न श्वेततां चरतु वा भुवनेषु राज-
हंसस्य न प्रियतमा कथमस्य कीर्तिः ।
चित्रं तु यद्विशदिमाद्वयमाविशन्ती
क्षीरं च नाम्बु च मिथः पृथगातनोति ॥

अन्वयः AI अस्य कीर्तिः भुवनेषु राज-हंसस्य श्वेतताम् न चरतु वा, कथम् प्रियतमा न भवतु? तु चित्रम् यत् विशदिम-अद्वयम् आविशन्ती सा कीर्तिः क्षीरम् च अम्बु च मिथः पृथक् आतनोति, न तु अम्बु ।

Summary AI His fame may not match the whiteness of a royal swan, but how can it not be most beloved? The wonder is that, possessing unparalleled whiteness, it separates milk (truth) from water (falsehood), but not water from milk, implying it only accepts the good and rejects the bad.

पदच्छेदः AI

न	न	not
श्वेतताम्	श्वेतता (२.१)	whiteness
चरतु	चरतु (√चर् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	may it attain
वा	वा	or
भुवनेषु	भुवन (७.३)	in the worlds
राजहंसस्य	राजहंस (६.१)	of the royal swan
न	न	not
प्रियतमा	प्रियतमा (१.१)	most beloved
कथम्	कथम्	how
अस्य	इदम् (६.१)	his
कीर्तिः	कीर्ति (१.१)	fame
चित्रम्	चित्र (१.१)	wonderful
तु	तु	but
यत्	यद्	that
विशदिमाद्वयम्	विशदिम–अद्वय (२.१)	the non-duality of whiteness
आविशन्ती	आविशन्ती (आ√विश्+शतृ, १.१)	entering
क्षीरम्	क्षीर (२.१)	milk
च	च	and
न	न	not
अम्बु	अम्बु (२.१)	water
च	च	and
मिथः	मिथस्	from each other
पृथक्	पृथक्	separate
आतनोति	आतनोति (आ√तन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	makes

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
न	श्वे	त	तां	च	र	तु	वा	भु	व	ने	षु	रा	ज
हं	स	स्य	न	प्रि	य	त	मा	क	थ	म	स्य	की	र्तिः
चि	त्रं	तु	य	द्वि	श	दि	मा	द्व	य	मा	वि	श	न्ती
क्षी	रं	च	ना	म्बु	च	मि	थः	पृ	थ	गा	त	नो	ति
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect