तद्दर्शिभिः स्ववरणे फणिभिर्निराशैः
निश्वस्य तत्किमपि सृष्टमनात्मनीनम् ।
यत्तान्प्रयातुमनसोऽपि विमानवाहा
हा हा प्रतीपपवनाशकुनान्न जग्मुः ॥

अन्वयः AI तत्-दर्शिभिः स्व-वरणे निराशैः फणिभिः निश्वस्य अनात्मनीनम् तत् किम् अपि सृष्टम् । यत् तान् प्रयातुम्-मनसः अपि विमान-वाहाः हा हा प्रतीप-पवन-अशकुनात् न जग्मुः ।

Summary AI The serpent kings, seeing her and becoming hopeless about being chosen, sighed, creating an unfavorable atmosphere. Consequently, even though the carriers of the celestial car wished to proceed towards them, they did not, alas, due to the bad omen of an adverse wind.

पदच्छेदः AI

तत्दर्शिभिः	तत्–दर्शिन् (३.३)	by those who saw her
स्ववरणे	स्व–वरण (७.१)	in their own selection
फणिभिः	फणिन् (३.३)	by the serpent kings
निराशैः	निराश (३.३)	who were hopeless
निश्वस्य	निश्वस्य (नि√श्वस्+ल्यप्)	having sighed
तत्	तद् (२.१)	that
किम्	किम्	something
अपि	अपि	indescribable
सृष्टम्	सृष्ट (√सृज्+क्त, १.१)	was created
अनात्मनीनम्	अनात्मनीन (१.१)	unfavorable to oneself
यत्	यद्	because
तान्	तद् (२.३)	towards them
प्रयातुमनसः	प्रयातुम् (प्र√या+तुमुन्)–मनस् (१.३)	desirous of going
अपि	अपि	even though
विमानवाहाः	विमान–वाह (१.३)	the carriers of the celestial car
हा	हा	alas
हा	हा	alas
प्रतीपपवनाशकुनात्	प्रतीप–पवन–अशकुन (५.१)	from the bad omen of an adverse wind
न	न	not
जग्मुः	जग्मुः (√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	did go

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त	द्द	र्शि	भिः	स्व	व	र	णे	फ	णि	भि	र्नि	रा	शैः
नि	श्व	स्य	त	त्कि	म	पि	सृ	ष्ट	म	ना	त्म	नी	नम्
य	त्ता	न्प्र	या	तु	म	न	सो	ऽपि	वि	मा	न	वा	हा
हा	हा	प्र	ती	प	प	व	ना	श	कु	ना	न्न	ज	ग्मुः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect