तद्विस्फुरत्फणविलोकनभूतभीतेः
कम्पं च वीक्ष्य पुलकं च ततोनु तस्याः ।
संजातसात्विकविकारधियः स्वभृत्या-
न्नृत्यान्न्यषेधदुरगाधिपतिर्विलक्षाः ॥

अन्वयः AI ततः अनु उरगाधिपतिः तद्विस्फुरत्फणविलोकनभूतभीतेः तस्याः कम्पं च पुलकं च वीक्ष्य, संजातसात्विकविकारधियः (सन्) विलक्षान् स्वभृत्यान् नृत्यात् न्यषेधत् ।

Summary AI Then, the lord of serpents, seeing her trembling and horripilation, which arose from the fear produced by looking at his glittering hood, and realizing these were involuntary emotional responses (sattvika vikaras), forbade his embarrassed servants from dancing.

पदच्छेदः AI

तत्	तद्	his
विस्फुरत्	विस्फुरत् (वि√स्फुर्+शतृ)	glittering
फण	फणा	hood
विलोकन	विलोकन	seeing
भूत	भूत (√भू+क्त)	arisen from
भीतेः	भीति (६.१)	from the fear
कम्पम्	कम्प (२.१)	the trembling
च	च	and
वीक्ष्य	वीक्ष्य (वि√ईक्ष्+ल्यप्)	having seen
पुलकम्	पुलक (२.१)	the horripilation
च	च	and
ततः	ततः	then
अनु	अनु	afterwards
तस्याः	तद् (६.१)	her
संजात	संजात (सम्√जन्+क्त)	realizing
सात्विक	सात्विक	involuntary
विकार	विकार	emotional response
धियः	धी (१.१)	whose mind
स्व	स्व	his own
भृत्यान्	भृत्य (२.३)	servants
नृत्यात्	नृत्य (५.१)	from dancing
न्यषेधत्	न्यषेधत् (नि√सिध् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	forbade
उरग	उरग	serpent
अधिपतिः	अधिपति (१.१)	the lord of
विलक्षान्	विलक्ष (२.३)	embarrassed

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त	द्वि	स्फु	र	त्फ	ण	वि	लो	क	न	भू	त	भी	तेः
क	म्पं	च	वी	क्ष्य	पु	ल	कं	च	त	तो	नु	त	स्याः
सं	जा	त	सा	त्वि	क	वि	का	र	धि	यः	स्व	भृ	त्या
न्नृ	त्या	न्न्य	षे	ध	दु	र	गा	धि	प	ति	र्वि	ल	क्षाः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect