तन्निर्मलावयवभित्तिषु तद्विभूषा-
रत्नेषु च प्रतिफलन्निजदेहदम्भात् ।
दृष्ट्या परं न हृदयेन न केवलं तैः
सर्वात्मनैव सुतनौ युवभिर्ममज्जे ॥

अन्वयः AI सुतनौ युवभिः तत् निर्मल अवयव भित्तिषु तत् विभूषा रत्नेषु च प्रतिफलत् निज देह दम्भात् केवलम् दृष्ट्या परम् न, हृदयेन न, तैः सर्वात्मना एव ममज्जे ।

Summary AI The youths, seeing their own bodies reflected in Damayanti's flawless limbs and in the jewels of her ornaments, plunged into her not just with their eyes or hearts, but completely, with their entire beings, under the pretext of their reflections.

पदच्छेदः AI

तत्	तद्	her
निर्मल	निर्मल	flawless
अवयव	अवयव	limb
भित्तिषु	भित्ति (७.३)	on the walls of
तत्	तद्	her
विभूषा	विभूषा	ornament
रत्नेषु	रत्न (७.३)	in the jewels of
च	च	and
प्रतिफलत्	प्रतिफलत् (प्रति√फल्+शतृ)	reflecting
निज	निज	own
देह	देह	body
दम्भात्	दम्भ (५.१)	under the pretext of
दृष्ट्या	दृष्टि (३.१)	with the eye
परम्	परम्	only
न	न	not
हृदयेन	हृदय (३.१)	with the heart
न	न	not
केवलम्	केवलम्	merely
तैः	तद् (३.३)	by them
सर्वात्मना	सर्वात्मन् (३.१)	with their whole being
एव	एव	indeed
सुतनौ	सुतनु (७.१)	in the beautiful-bodied one (Damayanti)
युवभिः	युवन् (३.३)	by the youths
ममज्जे	ममज्जे (√मज्ज् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	it was plunged

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त	न्नि	र्म	ला	व	य	व	भि	त्ति	षु	त	द्वि	भू	षा
र	त्ने	षु	च	प्र	ति	फ	ल	न्नि	ज	दे	ह	द	म्भात्
दृ	ष्ट्या	प	रं	न	हृ	द	ये	न	न	के	व	लं	तैः
स	र्वा	त्म	नै	व	सु	त	नौ	यु	व	भि	र्म	म	ज्जे
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect