यस्या विभोरखिलवाङ्मयविस्तरोऽयम्
आख्यायते परिणतिर्मुनिभिः पुनः सा ।
उद्गत्वरामृतकरार्धपरार्ध्यभालां
बालामभाषत सभासततप्रगल्भा ॥

अन्वयः AI पुनः सभासततप्रगल्भा सा (सरस्वती), यस्य विभोः अयम् अखिलवाङ्मयविस्तरः मुनिभिः परिणतिः आख्यायते, उद्गत्वरामृतकरार्धपरार्ध्यभालां तां बालाम् अभाषत ।

Summary AI Then she (Saraswati), ever-eloquent in assemblies, spoke to the young lady (Damayanti), whose forehead was as exquisite as the rising crescent moon. This entire expanse of literature is described by sages as a transformation of that Lord (Shiva, whom Saraswati is about to describe).

पदच्छेदः AI

यस्याः	यद् (६.१)	of which
विभोः	विभु (६.१)	Lord (Shiva)
अखिल	अखिल	entire
वाङ्मय	वाङ्मय	literature
विस्तरः	विस्तर (१.१)	expanse of
अयम्	इदम् (१.१)	this
आख्यायते	आख्यायते (आ√ख्या भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is described as
परिणतिः	परिणति (१.१)	a transformation
मुनिभिः	मुनि (३.३)	by the sages
पुनः	पुनर्	again
सा	तद् (१.१)	she (Saraswati)
उद्गत्वर	उद्गत्वर (उद्√गम्)	rising
अमृतकर	अमृतकर	moon
अर्ध	अर्ध	crescent
परार्ध्य	परार्ध्य	exquisite
भालाम्	भाला (२.१)	whose forehead
बालाम्	बाला (२.१)	the young lady
अभाषत	अभाषत (√भाष् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	spoke to
सभा	सभा	assembly
सतत	सतत	always
प्रगल्भा	प्रगल्भ (१.१)	eloquent in

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
य	स्या	वि	भो	र	खि	ल	वा	ङ्म	य	वि	स्त	रो	ऽय
मा	ख्या	य	ते	प	रि	ण	ति	र्मु	नि	भिः	पु	नः	सा
उ	द्ग	त्व	रा	मृ	त	क	रा	र्ध	प	रा	र्ध्य	भा	लां
बा	ला	म	भा	ष	त	स	भा	स	त	त	प्र	ग	ल्भा
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect