रक्षःस्वरक्षणमवेक्ष्य निजं निवृत्तो
विद्याधरेष्वधरतां वपुषैव भैम्याः ।
गन्धर्वसंसदि न गन्धमपि स्वरस्य
तस्या विमृश्य विमुखोऽजनि यानवर्गः ॥

अन्वयः AI यानवर्गः निजं स्वरक्षणम् अवेक्ष्य रक्षःसु निवृत्तः, भैम्याः वपुषा एव विद्याधरेषु अधरताम् (अवेक्ष्य), तस्याः स्वरस्य गन्धम् अपि न (अस्ति इति) विमृश्य गन्धर्वसंसदि विमुखः अजनि ।

Summary AI The group of palanquin bearers, considering their own safety, turned back from the Rakshasas. Seeing Damayanti's physical inferiority among the Vidyadharas, and discerning not even a trace of her voice (of acceptance) in the assembly of Gandharvas, they became averse to proceeding.

पदच्छेदः AI

रक्षःसु	रक्षस् (७.३)	among the Rakshasas
स्व	स्व	own
रक्षणम्	रक्षण (२.१)	protection
अवेक्ष्य	अवेक्ष्य (अव√ईक्ष्+ल्यप्)	having considered
निजम्	निज (२.१)	one's own
निवृत्तः	निवृत्त (नि√वृत्+क्त, १.१)	turned back
विद्याधरेषु	विद्याधर (७.३)	among the Vidyadharas
अधरताम्	अधरता (२.१)	the inferiority
वपुषा	वपुस् (३.१)	by body
एव	एव	only
भैम्याः	भैमी (६.१)	of Damayanti
गन्धर्व	गन्धर्व	Gandharva
संसदि	संसद् (७.१)	in the assembly of
न	न	not
गन्धम्	गन्ध (२.१)	a trace
अपि	अपि	even
स्वरस्य	स्वर (६.१)	of her voice
तस्याः	तद् (६.१)	her
विमृश्य	विमृश्य (वि√मृश्+ल्यप्)	having discerned
विमुखः	विमुख (१.१)	averse
अजनि	अजनि (√जन् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	became
यान	यान	palanquin
वर्गः	वर्ग (१.१)	the group of

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
र	क्षः	स्व	र	क्ष	ण	म	वे	क्ष्य	नि	जं	नि	वृ	त्तो
वि	द्या	ध	रे	ष्व	ध	र	तां	व	पु	षै	व	भै	म्याः
ग	न्ध	र्व	सं	स	दि	न	ग	न्ध	म	पि	स्व	र	स्य
त	स्या	वि	मृ	श्य	वि	मु	खो	ऽज	नि	या	न	व	र्गः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect