तद्वर्णनासमय एव समेतलोक-
शोभावलोकनपरा तमसौ निरासे ।
मानी तया गुणविदा यदनादृतोऽसौ
तद्भूभृतां सदसि दुर्यशसेव मम्लौ ॥

अन्वयः AI तत्-वर्णना-समये एव समेत-लोक-शोभा-अवलोकन-परा असौ (सरस्वती) तम् निरासे । यत् गुण-विदा तया अनादृतः, तत् मानी असौ भू-भृताम् सदसि दुर्यशसा इव मम्लौ ।

Summary AI Just at the time of that king's description, Sarasvati, who was busy observing the splendor of the assembled kings, passed him over. Because he was disrespected by her, the knower of virtues, that proud king withered away in the assembly of kings, as if struck by infamy.

पदच्छेदः AI

तत्	तद्	his
वर्णना	वर्णना	description
समये	समय (७.१)	at the time of
एव	एव	just
समेत	समेत (सम्√इ+क्त)	assembled
लोक	लोक	people's
शोभा	शोभा	splendor
अवलोकन	अवलोकन	observing
परा	परा (१.१)	engaged in
तम्	तद् (२.१)	him
असौ	अदस् (१.१)	she (Sarasvati)
निरासे	निरासे (निर्√अस् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	rejected
मानी	मानिन् (१.१)	the proud one
तया	तद् (३.१)	by her
गुण	गुण	virtues
विदा	विद् (३.१)	by the knower of
यत्	यद्	because
अनादृतः	अनादृत (आ√दृ+क्त, १.१)	was disrespected
असौ	अदस् (१.१)	he
तत्	तद्	therefore
भूभृताम्	भूभृत् (६.३)	of kings
सदसि	सदस् (७.१)	in the assembly
दुर्यशसा	दुर्यशस् (३.१)	by infamy
इव	इव	as if
मम्लौ	मम्लौ (√म्लै कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	withered

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त	द्व	र्ण	ना	स	म	य	ए	व	स	मे	त	लो	क
शो	भा	व	लो	क	न	प	रा	त	म	सौ	नि	रा	से
मा	नी	त	या	गु	ण	वि	दा	य	द	ना	दृ	तो	ऽसौ
त	द्भू	भृ	तां	स	द	सि	दु	र्य	श	से	व	म	म्लौ
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect