एतद्बलैः क्षणिकतामपि भूखुराग्र-
स्पर्शायुषां रयरसादसमापयद्भिः ।
दृक्पेयकेवलनभःक्रमणप्रवाहै-
र्वाहैरलुप्यत सहस्रदृगर्वगर्वः ॥

अन्वयः AI रय-रसात् भू-खुर-अग्र-स्पर्श-आयुषाम् क्षणिकताम् अपि असमापयद्भिः दृक्-पेय-केवल-नभः-क्रमण-प्रवाहैः एतत्-बलैः (संबन्धिभिः) वाहैः सहस्र-दृक्-अर्व-गर्वः अलुप्यत ।

Summary AI The pride of Indra in his horse Uccaihshravas was destroyed by the horses of this king's army. Due to their passion for speed, these horses seemed to barely touch the earth, their lives lasting only as long as that momentary contact. Their movement appeared as a continuous stream across the sky, a sight to be drunk by the eyes.

पदच्छेदः AI

एतत्	एतद्	this king's
बलैः	बल (३.३)	by the armies'
क्षणिकताम्	क्षणिकता (२.१)	momentariness
अपि	अपि	even
भू	भू	earth
खुर	खुर	hoof
अग्र	अग्र	tip
स्पर्श	स्पर्श	touch
आयुषाम्	आयुस् (६.३)	whose life
रय	रय	speed
रसात्	रस (५.१)	from the passion for
असमापयद्भिः	असमापयत् (सम्√आप्+णिच्+शतृ, ३.३)	by those not attaining
दृक्	दृश्	by the eyes
पेय	पेय (√पा+यत्)	to be drunk
केवल	केवल	only
नभः	नभस्	sky
क्रमण	क्रमण	traversing
प्रवाहैः	प्रवाह (३.३)	whose flow
वाहैः	वाह (३.३)	by the horses
अलुप्यत	अलुप्यत (√लुप् भावकर्मणोः लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was destroyed
सहस्र	सहस्र	thousand
दृक्	दृश्	eyed (Indra's)
अर्व	अर्व	horse's
गर्वः	गर्व (१.१)	pride

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	त	द्ब	लैः	क्ष	णि	क	ता	म	पि	भू	खु	रा	ग्र
स्प	र्शा	यु	षां	र	य	र	सा	द	स	मा	प	य	द्भिः
दृ	क्पे	य	के	व	ल	न	भः	क्र	म	ण	प्र	वा	है
र्वा	है	र	लु	प्य	त	स	ह	स्र	दृ	ग	र्व	ग	र्वः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect