अस्मै करं प्रवितरन्तु नृपा न कस्मा-
दस्यैव तत्र यदभूत्प्रतिभूः कृपाणः ।
दैवाद्यदा प्रवितरन्ति न ते तदैव
नेदंकृपा निजकृपाणकरग्रहाय ॥
अस्मै करं प्रवितरन्तु नृपा न कस्मा-
दस्यैव तत्र यदभूत्प्रतिभूः कृपाणः ।
दैवाद्यदा प्रवितरन्ति न ते तदैव
नेदंकृपा निजकृपाणकरग्रहाय ॥
दस्यैव तत्र यदभूत्प्रतिभूः कृपाणः ।
दैवाद्यदा प्रवितरन्ति न ते तदैव
नेदंकृपा निजकृपाणकरग्रहाय ॥
अन्वयः
AI
नृपाः अस्मै करम् कस्मात् न प्रवितरन्तु? यत् तत्र अस्य कृपाणः एव प्रतिभूः अभूत् । यदा ते दैवात् न प्रवितरन्ति, तदा एव (अयम्) निज-कृपाण-कर-ग्रहाय न-इदम्-कृपः (भवति) ।
Summary
AI
Why shouldn't other kings pay tribute to him? For in that matter, his sword itself has become the guarantor. If by chance they do not pay, then he, without mercy, takes his own sword in hand.
पदच्छेदः
AI
| अस्मै | इदम् (४.१) | to him |
| करम् | कर (२.१) | tribute |
| प्रवितरन्तु | प्रवितरन्तु (प्र+वि√तृ कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | should give |
| नृपाः | नृप (१.३) | kings |
| न | न | not |
| कस्मात् | किम् (५.१) | why |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| एव | एव | indeed |
| तत्र | तत्र | in that matter |
| यत् | यद् | because |
| अभूत् | अभूत् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
| प्रतिभूः | प्रतिभू (१.१) | the guarantor |
| कृपाणः | कृपाण (१.१) | sword |
| दैवात् | दैव (५.१) | by chance |
| यदा | यदा | when |
| प्रवितरन्ति | प्रवितरन्ति (प्र+वि√तृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they give |
| न | न | not |
| ते | तद् (१.३) | they |
| तदा | तदा | then |
| एव | एव | indeed |
| न | न | not |
| इदम् | इदम् | this |
| कृपा | कृपा (१.१) | merciful |
| निज | निज | his own |
| कृपाण | कृपाण | sword |
| कर | कर | hand |
| ग्रहाय | ग्रह (४.१) | for grasping |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | स्मै | क | रं | प्र | वि | त | र | न्तु | नृ | पा | न | क | स्मा |
| द | स्यै | व | त | त्र | य | द | भू | त्प्र | ति | भूः | कृ | पा | णः |
| दै | वा | द्य | दा | प्र | वि | त | र | न्ति | न | ते | त | दै | व |
| ने | दं | कृ | पा | नि | ज | कृ | पा | ण | क | र | ग्र | हा | य |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.