किं न द्रुमा जगति जाग्रति लक्षसंख्या-
स्तुल्योपनीतपिककाकफलोपभोगाः ।
स्तुत्यस्तु कल्पविटपी फलसंप्रदानं
कुर्वन्स एष विबुधानमृतैकवृत्तीन् ॥

अन्वयः AI जगति लक्ष-संख्याः तुल्य-उपनीत-पिक-काक-फल-उपभोगाः द्रुमाः किम् न जाग्रति? तु अमृत-एक-वृत्तीन् विबुधान् फल-संप्रदानम् कुर्वन् कल्प-विटपी स्तुत्यः । सः एषः (तथा) ।

Summary AI Are there not lakhs of trees in the world, whose fruits are enjoyed equally by both cuckoos and crows? But the Kalpa tree is praiseworthy, as it gives its fruit to the gods, whose sole sustenance is nectar. This king is like that Kalpa tree, bestowing gifts only upon the worthy.

पदच्छेदः AI

किम्	किम्	what?
न	न	not
द्रुमाः	द्रुम (१.३)	trees
जगति	जगत् (७.१)	in the world
जाग्रति	जाग्रति (√जागृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	exist
लक्ष	लक्ष	lakhs
संख्याः	संख्या (१.३)	in number
तुल्य	तुल्य	equally
उपनीत	उपनीत (उप√नी+क्त)	brought near
पिक	पिक	cuckoo
काक	काक	and crow
फल	फल	fruit
उपभोगाः	उपभोग (१.३)	whose enjoyment
स्तुत्यः	स्तुत्य (√स्तु+यत्, १.१)	is praiseworthy
तु	तु	but
कल्प	कल्प	Kalpa
विटपी	विटपिन् (१.१)	tree
फल	फल	fruit
संप्रदानम्	संप्रदान (२.१)	the giving
कुर्वन्	कुर्वत् (√कृ+शतृ, १.१)	doing
सः	तद् (१.१)	he
एषः	एतद् (१.१)	this one
विबुधान्	विबुध (२.३)	to the gods
अमृत	अमृत	nectar
एक	एक	sole
वृत्तीन्	वृत्तिन् (२.३)	whose livelihood

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
किं	न	द्रु	मा	ज	ग	ति	जा	ग्र	ति	ल	क्ष	सं	ख्या
स्तु	ल्यो	प	नी	त	पि	क	का	क	फ	लो	प	भो	गाः
स्तु	त्य	स्तु	क	ल्प	वि	ट	पी	फ	ल	सं	प्र	दा	नं
कु	र्व	न्स	ए	ष	वि	बु	धा	न	मृ	तै	क	वृ	त्तीन्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect