आलोक्य भाविविधिकर्तृकलोकसृष्टि-
कष्टानि रोदिति पुरा कृपयैव रुद्रः ।
नामेच्छयेति मिषमात्रमधत्त यत्तां
संसारतारणतरीमसृजत्पुरीं सः ॥
आलोक्य भाविविधिकर्तृकलोकसृष्टि-
कष्टानि रोदिति पुरा कृपयैव रुद्रः ।
नामेच्छयेति मिषमात्रमधत्त यत्तां
संसारतारणतरीमसृजत्पुरीं सः ॥
कष्टानि रोदिति पुरा कृपयैव रुद्रः ।
नामेच्छयेति मिषमात्रमधत्त यत्तां
संसारतारणतरीमसृजत्पुरीं सः ॥
अन्वयः
AI
पुरा रुद्रः भाविविधिकर्तृकलोकसृष्टिकष्टानि आलोक्य कृपया एव रोदिति । यत् सः ताम् संसारतारणतरीम् पुरीम् असृजत्, (तत्) नामेच्छया इति मिषमात्रम् अधत्त ।
Summary
AI
In ancient times, Rudra, foreseeing the sufferings of the future creation of the world by Brahma, weeps out of pure compassion. The idea that he created that city, the boat for crossing worldly existence, out of a desire for fame is merely a pretext.
पदच्छेदः
AI
| आलोक्य | आलोक्य (आ√लोक्+ल्यप्) | having foreseen |
| भाविविधिकर्तृकलोकसृष्टिकष्टानि | भाविन्–विधि–कर्तृक–लोक–सृष्टि–कष्ट (२.३) | the sufferings of the future creation of the world by Brahma |
| रोदिति | रोदिति (√रुद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | weeps |
| पुरा | पुरा | in ancient times |
| कृपया | कृपा (३.१) | out of compassion |
| एव | एव | only |
| रुद्रः | रुद्र (१.१) | Rudra (Shiva) |
| नामेच्छया | नामन्–इच्छा (३.१) | out of a desire for fame |
| इति | इति | thus |
| मिषमात्रम् | मिष–मात्र (२.१) | merely a pretext |
| अधत्त | अधत्त (√धा कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | he took |
| यत् | यद् | that |
| ताम् | तद् (२.१) | that |
| संसारतारणतरीम् | संसार–तारण–तरी (२.१) | boat for crossing the worldly existence |
| असृजत् | असृजत् (√सृज् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | created |
| पुरीम् | पुरि (२.१) | city |
| सः | तद् (१.१) | he |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | लो | क्य | भा | वि | वि | धि | क | र्तृ | क | लो | क | सृ | ष्टि |
| क | ष्टा | नि | रो | दि | ति | पु | रा | कृ | प | यै | व | रु | द्रः |
| ना | मे | च्छ | ये | ति | मि | ष | मा | त्र | म | ध | त्त | य | त्तां |
| सं | सा | र | ता | र | ण | त | री | म | सृ | ज | त्पु | रीं | सः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.