भूयोऽपि भूपमपरं प्रति भारती तां
त्रस्यच्चमूरुचलचक्षुषमाचचक्षे ।
एतस्य काशिनृपतेस्त्वमवेक्ष्य लक्ष्मी-
मक्ष्णोः सुखं जनय खञ्जनमञ्जुनेत्रे ॥
भूयोऽपि भूपमपरं प्रति भारती तां
त्रस्यच्चमूरुचलचक्षुषमाचचक्षे ।
एतस्य काशिनृपतेस्त्वमवेक्ष्य लक्ष्मी-
मक्ष्णोः सुखं जनय खञ्जनमञ्जुनेत्रे ॥
त्रस्यच्चमूरुचलचक्षुषमाचचक्षे ।
एतस्य काशिनृपतेस्त्वमवेक्ष्य लक्ष्मी-
मक्ष्णोः सुखं जनय खञ्जनमञ्जुनेत्रे ॥
अन्वयः
AI
खञ्जनमञ्जुनेत्रे! भारती भूयः अपि अपरम् भूपम् प्रति त्रस्यच्चमूरुचलचक्षुषम् ताम् आचचक्षे - त्वम् एतस्य काशिनृपतेः लक्ष्मीम् अवेक्ष्य अक्ष्णोः सुखम् जनय ।
Summary
AI
O you whose eyes are as beautiful as a wagtail's! Saraswati again spoke to her, whose eyes darted like those of a frightened deer, about another king: "Beholding the splendor of this king of Kashi, bring delight to your eyes."
पदच्छेदः
AI
| भूयः | भूयस् | again |
| अपि | अपि | also |
| भूपम् | भूप (२.१) | king |
| अपरम् | अपर (२.१) | another |
| प्रति | प्रति | towards |
| भारती | भारती (१.१) | Saraswati |
| ताम् | तद् (२.१) | to her |
| त्रस्यच्चमूरुचलचक्षुषम् | त्रस्यत् (√त्रस्+शतृ)–चमूरु–चल–चक्षुस् (२.१) | whose eyes were darting like those of a frightened deer |
| आचचक्षे | आचचक्षे (आ√चक्ष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | spoke |
| एतस्य | एतद् (६.१) | of this |
| काशिनृपतेः | काशि–नृपति (६.१) | king of Kashi |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| अवेक्ष्य | अवेक्ष्य (अव√ईक्ष्+ल्यप्) | having seen |
| लक्ष्मीम् | लक्ष्मी (२.१) | the splendor |
| अक्ष्णोः | अक्षि (६.२) | of your (two) eyes |
| सुखम् | सुख (२.१) | delight |
| जनय | जनय (√जन् +णिच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | produce |
| खञ्जनमञ्जुनेत्रे | खञ्जन–मञ्जु–नेत्र (८.१) | O you whose eyes are as beautiful as a wagtail's |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भू | यो | ऽपि | भू | प | म | प | रं | प्र | ति | भा | र | ती | तां |
| त्र | स्य | च्च | मू | रु | च | ल | च | क्षु | ष | मा | च | च | क्षे |
| ए | त | स्य | का | शि | नृ | प | ते | स्त्व | म | वे | क्ष्य | ल | क्ष्मी |
| म | क्ष्णोः | सु | खं | ज | न | य | ख | ञ्ज | न | म | ञ्जु | ने | त्रे |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.