श्यामीकृता मृगमदैरिव माथुरीणां
धौतैः कलिन्दतनयामधिमध्यदेशम् ।
तत्राप्तकालियमहाह्रदनाभिशोभां
रोमावलीमिव विलोकयितासि भूमेः ॥

अन्वयः AI (त्वम्) माथुरीणाम् धौतैः मृगमदैः इव श्यामीकृताम्, मध्यदेशम् अधि (स्थिताम्) कलिन्दतनयाम्, तत्र आप्तकालियमहाह्रदनाभिशोभाम् भूमेः रोमावलीम् इव विलोकयिता असि ।

Summary AI You will see the Yamuna river in the central region, darkened as if by the musk washed from the bodies of the women of Mathura. There, it resembles the earth's line of abdominal hair (romavali), acquiring the beauty of a navel from the great pool of the Kaliya serpent.

पदच्छेदः AI

श्यामीकृता	श्यामीकृत (√कृ+च्वि+क्त+टाप्, २.१)	made dark
मृगमदैः	मृगमद (३.३)	by musk
इव	इव	as if
माथुरीणाम्	माथुरी (६.३)	of the women of Mathura
धौतैः	धौत (√धाव्+क्त, ३.३)	by the washed
कलिन्दतनयाम्	कलिन्द–तनया (२.१)	the river Yamuna
अधि	अधि	over
मध्यदेशम्	मध्य–देश (२.१)	the central region
तत्र	तत्र	there
आप्तकालियमहाह्रदनाभिशोभाम्	आप्त (√आप्+क्त)–कालिय–महा–ह्रद–नाभि–शोभा (२.१)	which has attained the beauty of a navel from the great pool of the Kaliya serpent
रोमावलीम्	रोमन्–आवली (२.१)	the line of hair
इव	इव	like
विलोकयिता	विलोकयितृ (वि√लोक्+णिच्+तृच्, १.१)	you will see
असि	असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you are
भूमेः	भूमि (६.१)	of the earth

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
श्या	मी	कृ	ता	मृ	ग	म	दै	रि	व	मा	थु	री	णां
धौ	तैः	क	लि	न्द	त	न	या	म	धि	म	ध्य	दे	शम्
त	त्रा	प्त	का	लि	य	म	हा	ह्र	द	ना	भि	शो	भां
रो	मा	व	ली	मि	व	वि	लो	क	यि	ता	सि	भू	मेः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect