एतद्भुजारणिसमुद्भवविक्रमाग्नि-
चिह्नं धनुर्गुणकिणः खलु धूमलेखा ।
जातं ययारिपरिषन्मशकार्थयाश्रु-
विश्राणनाय रिपुदारदृगम्बुजेभ्यः ॥

अन्वयः AI धनुर्गुणकिणः एतद्भुजारणिसमुद्भवविक्रमाग्निचिह्नम् (अस्ति) । (सः किणः) खलु धूमलेखा (अस्ति) । यया अरिपरिषन्मशकार्थया (धूमलेखया) रिपुदारदृगम्बुजेभ्यः अश्रुविश्राणनाय जातम् ।

Summary AI The callus from the bowstring is indeed the mark of the fire of valor, born from the kindling-wood of his arm. It is like a line of smoke, created to cause the lotus-eyes of the enemies' wives to shed tears, just as smoke torments mosquitoes.

पदच्छेदः AI

एतद्भुजारणिसमुद्भवविक्रमाग्निचिह्नम्	एतद्–भुज–अरणि–समुद्भव (सम्+उद्√भू+अच्)–विक्रम (वि√क्रम्+अच्)–अग्नि–चिह्न (१.१)	the mark of the fire of valor born from the kindling-wood of his arm
धनुर्गुणकिणः	धनुस्–गुण–किण (१.१)	the callus from the bowstring
खलु	खलु	indeed
धूमलेखा	धूम–लेखा (१.१)	a line of smoke
जातम्	जात (√जन्+क्त, १.१)	has been created
यया	यद् (३.१)	by which
अरिपरिषन्मशकार्थया	अरि–परिषद्–मशक–अर्थ (३.१)	for the sake of (tormenting) the mosquitoes that are the enemy hosts
अश्रुविश्राणनाय	अश्रु–विश्राणन (४.१)	for the purpose of bestowing tears
रिपुदारदृगम्बुजेभ्यः	रिपु–दार–दृश्–अम्बुज (५.३)	from the lotus-eyes of the enemies' wives

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	त	द्भु	जा	र	णि	स	मु	द्भ	व	वि	क्र	मा	ग्नि
चि	ह्नं	ध	नु	र्गु	ण	कि	णः	ख	लु	धू	म	ले	खा
जा	तं	य	या	रि	प	रि	ष	न्म	श	का	र्थ	या	श्रु
वि	श्रा	ण	ना	य	रि	पु	दा	र	दृ	ग	म्बु	जे	भ्यः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect