एषां गिरेः सकलरत्नफलस्तरुः स
प्राग्दुग्धभूमिसुरभेः खलु पञ्चशाखः ।
मुक्ताफलं फलनसान्वयनाम तन्व-
न्नाभाति बिन्दुभिरिव च्छुरितः पयोधेः ॥
एषां गिरेः सकलरत्नफलस्तरुः स
प्राग्दुग्धभूमिसुरभेः खलु पञ्चशाखः ।
मुक्ताफलं फलनसान्वयनाम तन्व-
न्नाभाति बिन्दुभिरिव च्छुरितः पयोधेः ॥
प्राग्दुग्धभूमिसुरभेः खलु पञ्चशाखः ।
मुक्ताफलं फलनसान्वयनाम तन्व-
न्नाभाति बिन्दुभिरिव च्छुरितः पयोधेः ॥
अन्वयः
AI
एषाम् गिरेः सः तरुः प्राक् भूमिसुरभेः दुग्धः खलु पञ्चशाखः सकलरत्नफलः (अस्ति) । फलन सान्वयनाम मुक्ताफलं तन्वन् पयोधेः बिन्दुभिः छुरितः इव आभाति ।
Summary
AI
This is the five-branched tree (hand) of this mountain (Indra), which was formerly milked from the earth-cow and bears all jewels as its fruits. Bearing pearls, a name made meaningful by its fruit, it shines as if sprinkled with drops from the ocean.
पदच्छेदः
AI
| एषाम् | इदम् (६.३) | of this |
| गिरेः | गिरि (६.१) | mountain (Indra) |
| सकल | सकल | all |
| रत्न | रत्न | jewels |
| फलः | फल (१.१) | as fruits |
| तरुः | तरु (१.१) | the tree (hand) |
| सः | तद् (१.१) | this |
| प्राक् | प्राक् | formerly |
| दुग्ध | दुग्ध (√दुह्+क्त, १.१) | milked |
| भूमि | भूमि | earth |
| सुरभेः | सुरभि (५.१) | from the cow |
| खलु | खलु | indeed |
| पञ्च | पञ्चन् | five |
| शाखः | शाखा (१.१) | branched |
| मुक्ताफलम् | मुक्ताफल (२.१) | pearls |
| फलन | फलन (३.१) | by its fruit |
| स | स | with |
| अन्वय | अन्वय | meaningful |
| नाम | नामन् | name |
| तन्वन् | तन्वत् (√तन्+शतृ, १.१) | bearing |
| आभाति | आभाति (आ√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | shines |
| बिन्दुभिः | बिन्दु (३.३) | with drops |
| इव | इव | as if |
| छुरितः | छुरित (√छुर्+क्त, १.१) | sprinkled |
| पयोधेः | पयोधि (६.१) | of the ocean |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | षां | गि | रेः | स | क | ल | र | त्न | फ | ल | स्त | रुः | स |
| प्रा | ग्दु | ग्ध | भू | मि | सु | र | भेः | ख | लु | प | ञ्च | शा | खः |
| मु | क्ता | फ | लं | फ | ल | न | सा | न्व | य | ना | म | त | न्व |
| न्ना | भा | ति | बि | न्दु | भि | रि | व | च्छु | रि | तः | प | यो | धेः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.