नाभूदभूमिः स्मरसायकानां
नासीदगन्ता कुलजः कुमारः ।
नास्थादपन्था धरणेः कणोऽपि
व्रजेषु राज्ञां युगपद्व्रजत्सु ॥

अन्वयः AI राज्ञाम् व्रजेषु युगपत् व्रजत्सु (सत्सु), (कश्चित्) कुलजः कुमारः स्मरसायकानाम् अभूमिः न अभूत्। (कश्चित्) अगन्ता न आसीत्। धरणेः कणः अपि अपन्थाः न आस्थात्।
Summary AI As the processions of kings moved simultaneously, there was no noble prince who was not a target for Kama's arrows, and none who did not go. Not even a particle of the earth remained untrodden to become a path.
पदच्छेदः AI
not
अभूत्अभूत् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) was
अभूमिःअभूमि (१.१) a non-target
स्मरसायकानाम्स्मरसायक (६.३) of Kama's arrows
not
आसीत्आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) was
अगन्ताअगन्तृ (१.१) one who did not go
कुलजःकुलज (१.१) a noble-born
कुमारःकुमार (१.१) prince
not
आस्थात्आस्थात् (आ√स्था कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) remained
अपन्थाःअपथिन् (१.१) untrodden
धरणेःधरणी (६.१) of the earth
कणःकण (१.१) a particle
अपिअपि even
व्रजेषुव्रज (७.३) in the processions
राज्ञाम्राजन् (६.३) of the kings
युगपत्युगपत् simultaneously
व्रजत्सुव्रजत् (√व्रज्+शतृ, ७.३) while moving
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
ना भू भू मिः स्म सा का नां
ना सी न्ता कु जः कु मा रः
ना स्था न्था णेः णो ऽपि
व्र जे षु रा ज्ञां यु द्व्र त्सु
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.