ययौ विमृश्योर्ध्वदिशः पतिर्न
स्वयंवरं वीक्षितधर्मशास्त्रः ।
व्यलोकि लोके श्रुतिषु स्मृतौ वा
समं विवाहः क्व पितामहेन ॥

अन्वयः AI वीक्षित-धर्मशास्त्रः ऊर्ध्व-दिशः पतिः (ब्रह्मा) विमृश्य स्वयंवरम् न ययौ। लोके श्रुतिषु स्मृतौ वा पितामहेन समम् विवाहः क्व व्यलोकि?

Summary AI The lord of the upward direction, Brahma, having studied the scriptures, reflected and did not go to the Svayamvara. For where in the world, in the Vedas, or in the Smritis, has a marriage with one's own great-grandfather ever been seen?

पदच्छेदः AI

ययौ	ययौ (√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	went
विमृश्य	विमृश्य (वि√मृश्+ल्यप्)	having reflected
ऊर्ध्व-दिशः	ऊर्ध्व–दिश् (६.१)	of the upward direction
पतिः	पति (१.१)	the lord (Brahma)
न	न	not
स्वयंवरम्	स्वयंवर (२.१)	to the Svayamvara
वीक्षित-धर्मशास्त्रः	वीक्षित (वि√ईक्ष्+क्त)–धर्मशास्त्र (१.१)	one who has studied the scriptures of dharma
व्यलोकि	व्यलोकि (वि√लोक् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	has been seen
लोके	लोक (७.१)	in the world
श्रुतिषु	श्रुति (७.३)	in the Vedas
स्मृतौ	स्मृति (७.१)	in the Smritis
वा	वा	or
समम्	समम्	with
विवाहः	विवाह (१.१)	a marriage
क्व	क्व	where
पितामहेन	पितामह (३.१)	with a great-grandfather

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
य	यौ	वि	मृ	श्यो	र्ध्व	दि	शः	प	ति	र्न
स्व	यं	व	रं	वी	क्षि	त	ध	र्म	शा	स्त्रः
व्य	लो	कि	लो	के	श्रु	ति	षु	स्मृ	तौ	वा
स	मं	वि	वा	हः	क्व	पि	ता	म	हे	न
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect