आख्यातुमक्षिव्रजसर्वपीतां
भैमीं तदेकाङ्गनिखातदृक्षु ।
गाथासुधाश्लेषकलाविलासै-
रलंचकाराननचन्द्रमिन्द्रः ॥
आख्यातुमक्षिव्रजसर्वपीतां
भैमीं तदेकाङ्गनिखातदृक्षु ।
गाथासुधाश्लेषकलाविलासै-
रलंचकाराननचन्द्रमिन्द्रः ॥
भैमीं तदेकाङ्गनिखातदृक्षु ।
गाथासुधाश्लेषकलाविलासै-
रलंचकाराननचन्द्रमिन्द्रः ॥
अन्वयः
AI
इन्द्रः, तत्-एक-अङ्ग-निखात-दृक्षु (जनेषु सत्सु), अक्षि-व्रज-सर्व-पीताम् भैमीम् आख्यातुम्, गाथा-सुधा-श्लेष-कला-विलासैः आनन-चन्द्रम् अलंचकार।
Summary
AI
To describe Damayanti, who was being completely consumed by the eyes of the onlookers—their own gazes fixed upon her every limb—Indra adorned his moon-like face with the charming display of artful puns woven into his nectar-like songs.
पदच्छेदः
AI
| आख्यातुम् | आख्यातुम् (आ√ख्या+तुमुन्) | to describe |
| अक्षि-व्रज-सर्व-पीताम् | अक्षि–व्रज–सर्व–पीत (२.१) | who was completely drunk by the multitude of eyes |
| भैमीम् | भैमी (२.१) | Bhaimi (Damayanti) |
| तत्-एक-अङ्ग-निखात-दृक्षु | तद्–एक–अङ्ग–निखात–दृश् (७.३) | among those whose eyes were fixed on her every single limb |
| गाथा-सुधा-श्लेष-कला-विलासैः | गाथा–सुधा–श्लेष–कला–विलास (३.३) | with the charming displays of the art of punning in his nectar-like songs |
| अलंचकार | अलंचकार (अलम्√कृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | adorned |
| आनन-चन्द्रम् | आनन–चन्द्र (२.१) | his moon-like face |
| इन्द्रः | इन्द्र (१.१) | Indra |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | ख्या | तु | म | क्षि | व्र | ज | स | र्व | पी | तां |
| भै | मीं | त | दे | का | ङ्ग | नि | खा | त | दृ | क्षु |
| गा | था | सु | धा | श्ले | ष | क | ला | वि | ला | सै |
| र | लं | च | का | रा | न | न | च | न्द्र | मि | न्द्रः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.