गुरोरपीमां भणदोष्ठकण्ठं
निरुक्तिगर्वच्छिदया विनेतुम् ।
श्रमः स्मरस्यैव भवं विहाय
मुक्तिं गतानामनुतापनाय ॥
गुरोरपीमां भणदोष्ठकण्ठं
निरुक्तिगर्वच्छिदया विनेतुम् ।
श्रमः स्मरस्यैव भवं विहाय
मुक्तिं गतानामनुतापनाय ॥
निरुक्तिगर्वच्छिदया विनेतुम् ।
श्रमः स्मरस्यैव भवं विहाय
मुक्तिं गतानामनुतापनाय ॥
अन्वयः
AI
गुरोः अपि निरुक्ति-गर्व-च्छिदया (वाचा) भणत्-ओष्ठ-कण्ठम् इमाम् विनेतुम् (यः) श्रमः (अस्ति), (सः) स्मरस्य एव श्रमः, भवम् विहाय मुक्तिम् गतानाम् अनुतापनाय (अस्ति)।
Summary
AI
The effort to educate this woman—whose speaking lips and throat utter words that shatter the pride of even Brihaspati's eloquence—is an effort of Kama himself, intended to cause regret to those who have abandoned worldly existence and attained liberation.
पदच्छेदः
AI
| गुरोः | गुरु (६.१) | of the preceptor (Brihaspati) |
| अपि | अपि | even |
| इमाम् | इदम् (२.१) | this one |
| भणत्-ओष्ठ-कण्ठम् | भणत्–ओष्ठ–कण्ठ | with speaking lips and throat |
| निरुक्ति-गर्व-च्छिदया | निरुक्ति–गर्व–छिदा (३.१) | with (speech) that shatters the pride of eloquence |
| विनेतुम् | विनेतुम् (वि√नी+तुमुन्) | to train |
| श्रमः | श्रम (१.१) | effort |
| स्मरस्य | स्मर (६.१) | of Kama |
| एव | एव | only |
| भवम् | भव (२.१) | worldly existence |
| विहाय | विहाय (वि√हा+ल्यप्) | having abandoned |
| मुक्तिम् | मुक्ति (२.१) | liberation |
| गतानाम् | गत (√गम्+क्त, ६.३) | of those who have gone |
| अनुतापनाय | अनुतापन (४.१) | for causing regret |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| गु | रो | र | पी | मां | भ | ण | दो | ष्ठ | क | ण्ठं |
| नि | रु | क्ति | ग | र्व | च्छि | द | या | वि | ने | तुम् |
| श्र | मः | स्म | र | स्यै | व | भ | वं | वि | हा | य |
| मु | क्तिं | ग | ता | ना | म | नु | ता | प | ना | य |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.