गता यदुत्सङ्गतले विशालतां
द्रुमाः शिरोभिः फलगौरवेण ताम् ।
कथं न धात्रीमतिमात्रनामितैः
स वन्दमानानभिनन्दति स्म तान् ॥

अन्वयः AI यत् द्रुमाः (अस्याः) उत्सङ्गतले विशालतां गताः, (ते) फलगौरवेण अतिमात्रनामितैः शिरोभिः तां धात्रीं वन्दमानान् (इव स्थितान्) तान् (द्रुमान्) सः कथं न अभिनन्दति स्म?

Summary AI Since the trees had grown to greatness on the lap of the earth, how could Nala not welcome them as they seemed to be saluting that very mother earth, with their tops extremely bent from the weight of their fruits?

पदच्छेदः AI

गताः	गत (√गम्+क्त, १.३)	having attained
यत्	यत्	since
उत्सङ्गतले	उत्सङ्ग–तल (७.१)	on the lap
विशालताम्	विशालता (२.१)	greatness
द्रुमाः	द्रुम (१.३)	the trees
शिरोभिः	शिरस् (३.३)	with their heads (tops)
फलगौरवेण	फल–गौरव (३.१)	due to the weight of the fruits
ताम्	तद् (२.१)	that
कथम्	कथम्	how
न	न	not
धात्रीम्	धात्री (२.१)	the earth / mother
अतिमात्रनामितैः	अतिमात्र–नामित (√नम्+णिच्+क्त, ३.३)	extremely bent
सः	तद् (१.१)	He (Nala)
वन्दमानान्	वन्दमान (√वन्द्+शानच्, २.३)	bowing / saluting
अभिनन्दति	अभिनन्दति (अभि√नन्द् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	welcomed
स्म	स्म	(makes past tense)
तान्	तद् (२.३)	them (the trees)

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ग	ता	य	दु	त्स	ङ्ग	त	ले	वि	शा	ल	तां
द्रु	माः	शि	रो	भिः	फ	ल	गौ	र	वे	ण	ताम्
क	थं	न	धा	त्री	म	ति	मा	त्र	ना	मि	तैः
स	व	न्द	मा	ना	न	भि	न	न्द	ति	स्म	तान्
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect