विदर्भसुभ्रूस्तनतुङ्गताप्तये
घटानिवापश्यदलं तपस्यतः ।
फलानि धूमस्य धयानधोमुखा-
न्स दाडिमे दोहदधूपिनि द्रुमे ॥
विदर्भसुभ्रूस्तनतुङ्गताप्तये
घटानिवापश्यदलं तपस्यतः ।
फलानि धूमस्य धयानधोमुखा-
न्स दाडिमे दोहदधूपिनि द्रुमे ॥
घटानिवापश्यदलं तपस्यतः ।
फलानि धूमस्य धयानधोमुखा-
न्स दाडिमे दोहदधूपिनि द्रुमे ॥
अन्वयः
AI
सः दोहदधूपिनि दाडिमे द्रुमे विदर्भसुभ्रूः-स्तन-तुङ्गता-आप्तये अलम् तपस्यतः अधोमुखान् धूमस्य धयान् घटान् इव फलानि अपश्यत् ।
Summary
AI
On a pomegranate tree, fumigated to induce fruiting, he (Nala) saw its fruits. To him, they looked like ascetics hanging upside down, drinking smoke, and performing intense austerities as if to attain the fullness of the breasts of Damayanti.
पदच्छेदः
AI
| विदर्भसुभ्रूः | विदर्भ–सुभ्रू | of the beautiful-browed lady of Vidarbha |
| स्तन | स्तन | breasts' |
| तुङ्गता | तुङ्गता | fullness |
| आप्तये | आप्ति (४.१) | for attaining |
| घटान् | घट (२.३) | pots |
| इव | इव | like |
| अपश्यत् | अपश्यत् (√दृश् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he saw |
| अलम् | अलम् | intensely |
| तपस्यतः | तपस्यत् (√तपस्+क्यच्+शतृ, २.३) | performing austerities |
| फलानि | फल (२.३) | the fruits |
| धूमस्य | धूम (६.१) | of smoke |
| धयान् | धयत् (√धा+शतृ, २.३) | drinking |
| अधोमुखान् | अधोमुख (२.३) | hanging downwards |
| सः | तद् (१.१) | he |
| दाडिमे | दाडिम (७.१) | on the pomegranate |
| दोहदधूपिनि | दोहद–धूपिन् (७.१) | fumigated for fruiting |
| द्रुमे | द्रुम (७.१) | on the tree |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | द | र्भ | सु | भ्रू | स्त | न | तु | ङ्ग | ता | प्त | ये |
| घ | टा | नि | वा | प | श्य | द | लं | त | प | स्य | तः |
| फ | ला | नि | धू | म | स्य | ध | या | न | धो | मु | खा |
| न्स | दा | डि | मे | दो | ह | द | धू | पि | नि | द्रु | मे |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.