अचीकरच्चारु हयेन या भ्रमी-
र्निजातपत्रस्य तलस्थले नलः ।
मरुत्किमद्यापि न तासु शिक्षते
वितत्य वात्यामयचक्रङ्क्रमान् ॥

अन्वयः AI नलः निज-आतपत्रस्य तल-स्थले हयेन याः चारु भ्रमीः अचीकरत्, मरुत् अद्य अपि तासु वात्यामय-चक्र-चङ्क्रमान् वितत्य किम् न शिक्षते?

Summary AI Nala made his horse perform such beautiful circular movements on the ground beneath his royal umbrella. It seems as if the wind, even today, is learning from those movements by spreading out its own circular wanderings in the form of whirlwinds.

पदच्छेदः AI

अचीकरत्	अचीकरत् (√कृ +णिच् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	caused to make
चारु	चारु (२.३)	beautiful
हयेन	हय (३.१)	by the horse
याः	यद् (२.३)	which
भ्रमीः	भ्रमि (२.३)	circular movements
निजातपत्रस्य	निज–आतपत्र (६.१)	of his own royal umbrella
तलस्थले	तल–स्थल (७.१)	on the ground beneath
नलः	नल (१.१)	Nala
मरुत्	मरुत् (१.१)	the wind
किम्	किम्	why
अद्य	अद्य	today
अपि	अपि	even
न	न	not
तासु	तद् (७.३)	in those
शिक्षते	शिक्षते (√शिक्ष् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	learns
वितत्य	वितत्य (वि√तन्+ल्यप्)	spreading out
वात्यामयचक्रचङ्क्रमान्	वात्यामय–चक्र–चङ्क्रम (२.३)	the circular wanderings of a whirlwind

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	ची	क	र	च्चा	रु	ह	ये	न	या	भ्र	मी
र्नि	जा	त	प	त्र	स्य	त	ल	स्थ	ले	न	लः
म	रु	त्कि	म	द्या	पि	न	ता	सु	शि	क्ष	ते
वि	त	त्य	वा	त्या	म	य	च	क्र	ङ्क्र	मान्
ज			त			ज			र

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect