द्विषद्भिरेवास्य विलङ्घिता दिशो
यशोभिरेवाब्धिरकारि गोष्पदम् ।
इतीव धारामवधीर्य मण्डली-
क्रियाश्रियाऽमण्डि तुरंगमैः स्थली ॥

अन्वयः AI अस्य द्विषद्भिः एव दिशः विलङ्घिताः, यशोभिः एव अब्धिः गोष्पदम् अकारि। इति इव तुरंगमैः धाराम् अवधीर्य मण्डलीक्रियाश्रिया स्थली अमण्डि।

Summary AI "Only his enemies have crossed the directions, and only his fame has made the ocean seem like a cow's hoof-print." As if with this thought, the horses disregarded a straight path, and the ground was adorned by the beauty of their circular movements.

पदच्छेदः AI

द्विषद्भिः	द्विषत् (३.३)	by the enemies
एव	एव	only
अस्य	इदम् (६.१)	his
विलङ्घिताः	विलङ्घित (वि√लङ्घ्+क्त, १.३)	were crossed
दिशः	दिश् (१.३)	the directions
यशोभिः	यशस् (३.३)	by his glories
एव	एव	only
अब्धिः	अब्धि (१.१)	the ocean
अकारि	अकारि (√कृ +णिच् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was made
गोष्पदम्	गोष्पद (२.१)	a cow's hoof-print
इति	इति	thus
इव	इव	as if
धाराम्	धारा (२.१)	the straight course
अवधीर्य	अवधीर्य (अव√धृ+णिच्+ल्यप्)	disregarding
मण्डलीक्रियाश्रिया	मण्डली–क्रिया–श्री (३.१)	by the beauty of the circular movements
अमण्डि	अमण्डि (√मण्ड् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was adorned
तुरंगमैः	तुरंगम (३.३)	by the horses
स्थली	स्थली (१.१)	the ground

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
द्वि	ष	द्भि	रे	वा	स्य	वि	ल	ङ्घि	ता	दि	शो
य	शो	भि	रे	वा	ब्धि	र	का	रि	गो	ष्प	दम्
इ	ती	व	धा	रा	म	व	धी	र्य	म	ण्ड	ली
क्रि	या	श्रि	या	ऽम	ण्डि	तु	रं	ग	मैः	स्थ	ली
ज			त			ज			र

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect