हरेर्यदक्रामि पदैककेन खं
पदैश्चतुर्भिः क्रमणेऽपि तस्य नः ।
त्रपा हरीणामिति नम्रिताननै-
र्न्यवर्ति तैरर्धनभः कृतक्रमैः ॥

अन्वयः AI हरेः यत् खम् पद-एककेन अक्रामि, तस्य क्रमणे चतुर्भिः पदैः अपि नः हरीणाम् त्रपा (स्यात्), इति (विचिन्त्य) नम्रित-आननैः अर्ध-नभः-कृत-क्रमैः तैः (अश्वैः) न्यवर्ति ।

Summary AI This verse poetically describes the sun reaching its zenith. The Sun's horses, having crossed half the sky, turned back with bowed heads, as if thinking, "The sky that Vishnu crossed in a single step—for us to traverse it even with four feet is a disgrace." Thus, they began their descent in shame.

पदच्छेदः AI

हरेः	हरि (३.१)	by Hari (Vishnu)
यत्	यद् (२.१)	which
अक्रामि	अक्रामि (√क्रम् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was crossed
पदैककेन	पद–एकक (३.१)	with a single step
खम्	ख (२.१)	sky
पदैः	पद (३.३)	with steps
चतुर्भिः	चतुर् (३.३)	four
क्रमणे	क्रमण (७.१)	in crossing
अपि	अपि	even
तस्य	तद् (६.१)	of that
नः	अस्मद् (६.३)	of us
त्रपा	त्रपा (१.१)	shame
हरीणाम्	हरि (६.३)	of the horses (of the Sun)
इति	इति	thus
नम्रिताननैः	नम्रित–आनन (३.३)	with faces bent down
न्यवर्ति	न्यवर्ति (नि√वृत् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was turned back
तैः	तद् (३.३)	by them
अर्धनभःकृतक्रमैः	अर्ध–नभस्–कृत–क्रम (३.३)	by those who had journeyed across half the sky

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ह	रे	र्य	द	क्रा	मि	प	दै	क	के	न	खं
प	दै	श्च	तु	र्भिः	क्र	म	णे	ऽपि	त	स्य	नः
त्र	पा	ह	री	णा	मि	ति	न	म्रि	ता	न	नै
र्न्य	व	र्ति	तै	र	र्ध	न	भः	कृ	त	क्र	मैः
ज			त			ज			र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect