पदैश्चतुर्भिः सुकृते स्थिरीकृते
कृतेऽमुना के न तपः प्रपेदिरे ।
भुवं यदेकाङ्घ्रिकनिष्ठया स्पृशन्
दधावधर्मोऽपि कृशस्तपस्विताम् ॥
पदैश्चतुर्भिः सुकृते स्थिरीकृते
कृतेऽमुना के न तपः प्रपेदिरे ।
भुवं यदेकाङ्घ्रिकनिष्ठया स्पृशन्
दधावधर्मोऽपि कृशस्तपस्विताम् ॥
कृतेऽमुना के न तपः प्रपेदिरे ।
भुवं यदेकाङ्घ्रिकनिष्ठया स्पृशन्
दधावधर्मोऽपि कृशस्तपस्विताम् ॥
अन्वयः
AI
अमुना कृते युगे चतुर्भिः पदैः सुकृते स्थिरीकृते (सति), के तपः न प्रपेदिरे? यत् कृशः अधर्मः अपि एक-अङ्घ्रि-कनिष्ठया भुवम् स्पृशन् तपस्विताम् दधौ ।
Summary
AI
During his reign, the Krita Yuga, when righteousness was firmly established on its four feet, who did not practice penance? For even the emaciated Adharma (unrighteousness), touching the earth with only the little toe of its single remaining foot, assumed the guise of an ascetic.
पदच्छेदः
AI
| पदैः | पद (३.३) | with feet |
| चतुर्भिः | चतुर् (३.३) | four |
| सुकृते | सुकृत (७.१) | righteousness |
| स्थिरीकृते | स्थिरीकृत (स्थिर√कृ+च्वि+क्त, ७.१) | having been made firm |
| कृते | कृत (७.१) | in the Krita age |
| अमुना | अदस् (३.१) | by him |
| के | किम् (१.३) | who |
| न | न | not |
| तपः | तपस् (२.१) | penance |
| प्रपेदिरे | प्रपेदिरे (प्र√पद् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | practiced |
| भुवम् | भू (२.१) | the earth |
| यत् | यत् | since |
| एकाङ्घ्रिकनिष्ठया | एक–अङ्घ्रि–कनिष्ठा (३.१) | with the little toe of his one foot |
| स्पृशन् | स्पृशत् (√स्पृश्+शतृ, १.१) | touching |
| दधौ | दधौ (√धा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | assumed |
| अधर्मः | अधर्म (१.१) | Unrighteousness |
| अपि | अपि | even |
| कृशः | कृश (१.१) | emaciated |
| तपस्विताम् | तपस्विता (२.१) | the state of an ascetic |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प | दै | श्च | तु | र्भिः | सु | कृ | ते | स्थि | री | कृ | ते |
| कृ | ते | ऽमु | ना | के | न | त | पः | प्र | पे | दि | रे |
| भु | वं | य | दे | का | ङ्घ्रि | क | नि | ष्ठ | या | स्पृ | श |
| न्द | धा | व | ध | र्मो | ऽपि | कृ | श | स्त | प | स्वि | ताम् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.