अपि द्विजिह्वाभ्यवहारपौरुषे
मुखानुषक्तायतवल्गुवल्गया ।
उपेयिवांसं प्रतिमल्लतां रय-
स्मये जितस्य प्रसभं गरुत्मतः ॥

अन्वयः AI अपि द्विजिह्व-अभ्यवहार-पौरुषे (सति), मुख-अनुषक्त-आयत-वल्गु-वल्गया, रय-स्मये प्रसभम् जितस्य गरुत्मतः प्रतिमल्लताम् उपेयिवांसम् (तम् हयम्) ।

Summary AI With a beautiful, long bridle at its mouth, the horse had become a rival to Garuda, who was forcefully defeated in a contest of speed. The horse even matched Garuda's famed prowess in 'devouring snakes' by metaphorically consuming the wind with its velocity.

पदच्छेदः AI

अपि	अपि	even
द्विजिह्वाभ्यवहारपौरुषे	द्विजिह्व–अभ्यवहार–पौरुष (७.१)	in the prowess of devouring snakes (wind)
मुखानुषक्तायतवल्गुवल्गया	मुख–अनुषक्त–आयत–वल्गु–वल्गा (३.१)	with the long and beautiful bridle attached to its mouth
उपेयिवांसम्	उपेयिवस् (उप√इ+क्वसु, २.१)	having attained
प्रतिमल्लताम्	प्रतिमल्ल (२.१)	the state of being a rival
रयस्मये	रय–स्मय (७.१)	in the pride of speed
जितस्य	जित (√जि+क्त, ६.१)	of the conquered
प्रसभम्	प्रसभम्	forcefully
गरुत्मतः	गरुत्मत् (६.१)	of Garuda

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	पि	द्वि	जि	ह्वा	भ्य	व	हा	र	पौ	रु	षे
मु	खा	नु	ष	क्ता	य	त	व	ल्गु	व	ल्ग	या
उ	पे	यि	वां	सं	प्र	ति	म	ल्ल	तां	र	य
स्म	ये	जि	त	स्य	प्र	स	भं	ग	रु	त्म	तः
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect