सितत्विषश्चञ्चलतामुपेयुषो
मिषेण पुच्छस्य च केसरस्य च ।
स्फुटं चलच्चामरयुग्मचिह्ननै-
रनिह्नुवानं निजवाजिराजताम् ॥

अन्वयः AI सितत्विषः चञ्चलताम् उपेयुषः पुच्छस्य च केसरस्य च मिषेण, स्फुटम् चलत्-चामर-युग्म-चिह्ननैः निज-वाजि-राजताम् अनिह्नुवानम् (तम् हयम्) ।

Summary AI Continuing the description of the horse, its moving white tail and mane are likened to a pair of waving royal whisks (chāmaras). Through these, it was openly proclaiming its own kingship among horses, making no effort to conceal its superiority.

पदच्छेदः AI

सितत्विषः	सित–त्विष् (६.१)	of white lustre
चञ्चलताम्	चञ्चलता (२.१)	movement
उपेयुषः	उपेयिवस् (उप√इ+क्वसु, ६.१)	which has attained
मिषेण	मिष (३.१)	on the pretext of
पुच्छस्य	पुच्छ (६.१)	of the tail
च	च	and
केसरस्य	केसर (६.१)	of the mane
च	च	and
स्फुटम्	स्फुटम्	clearly
चलच्चामरयुग्मचिह्ननैः	चलत् (√चल्+शतृ)–चामर–युग्म–चिह्न (३.३)	by the signs of a pair of moving royal whisks
अनिह्नुवानम्	अनिह्नुवान (नि√ह्नु+शानच्, २.१)	not concealing
निजवाजिराजताम्	निज–वाजि–राजता (२.१)	its own royalty among horses

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
सि	त	त्वि	ष	श्च	ञ्च	ल	ता	मु	पे	यु	षो
मि	षे	ण	पु	च्छ	स्य	च	के	स	र	स्य	च
स्फु	टं	च	ल	च्चा	म	र	यु	ग्म	चि	ह्न	नै
र	नि	ह्नु	वा	नं	नि	ज	वा	जि	रा	ज	ताम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect