चलाचलप्रोथतया महीभृते
स्ववेगदर्पानिव वक्तुमुत्सुकम् ।
अलं गिरा वेद किलायमाशयं
स्वयं हयस्येति च मौनमास्थितम् ॥

अन्वयः AI चलाचलप्रोथतया महीभृते स्ववेगदर्पान् वक्तुम् उत्सुकम् इव स्थितम्, परन्तु अयं महीभृत् स्वयं हयस्य आशयं वेद किल इति विचार्य गिरा अलं, च मौनम् आस्थितम् इव स्थितम् अश्वम् उपाहरन्।

Summary AI The horse seemed eager to tell the king of its pride in its own speed through its twitching nostrils. Yet, it also seemed to have resorted to silence, as if thinking, 'Enough with words, for this king indeed knows the horse's intention by himself.'

पदच्छेदः AI

चलाचलप्रोथतया	चल–अचल–प्रोथता (३.१)	by its twitching nostrils
महीभृते	महीभृत् (४.१)	to the king
स्ववेगदर्पान्	स्व–वेग–दर्प (२.३)	pride in its own speed
इव	इव	as if
वक्तुम्	वक्तुम् (√वच्+तुमुन्)	to speak
उत्सुकम्	उत्सुक (२.१)	eager
अलं	अलं	enough
गिरा	गिर् (३.१)	with speech
वेद	वेद (√विद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	knows
किल	किल	indeed
अयम्	इदम् (१.१)	this (king)
आशयं	आशय (२.१)	intention
स्वयं	स्वयम्	himself
हयस्य	हय (६.१)	of the horse
इति	इति	thus
च	च	and
मौनम्	मौन (२.१)	silence
आस्थितम्	आस्थित (आ√स्था+क्त, २.१)	resorted to

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
च	ला	च	ल	प्रो	थ	त	या	म	ही	भृ	ते
स्व	वे	ग	द	र्पा	नि	व	व	क्तु	मु	त्सु	कम्
अ	लं	गि	रा	वे	द	कि	ला	य	मा	श	यं
स्व	यं	ह	य	स्ये	ति	च	मौ	न	मा	स्थि	तम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect