निमीलितादक्षियुगाच्च निद्रया
हृदोऽपि बाह्येन्द्रियमौनमुद्रितात् ।
अदर्शि संगोप्य कदाप्यवीक्षितो
रहस्यमस्याः स महन्महीपतिः ॥
निमीलितादक्षियुगाच्च निद्रया
हृदोऽपि बाह्येन्द्रियमौनमुद्रितात् ।
अदर्शि संगोप्य कदाप्यवीक्षितो
रहस्यमस्याः स महन्महीपतिः ॥
हृदोऽपि बाह्येन्द्रियमौनमुद्रितात् ।
अदर्शि संगोप्य कदाप्यवीक्षितो
रहस्यमस्याः स महन्महीपतिः ॥
अन्वयः
AI
निद्रया निमीलितात् अक्षियुगात् च बाह्येन्द्रिय-मौन-मुद्रितात् हृदः अपि संगोप्य, कदापि अवीक्षितः सः महीपतिः अस्याः महत् रहस्यम् अदर्शि।
Summary
AI
That great king, though never seen before, was seen as her great secret, appearing to her after having hidden himself even from her eyes closed in sleep and from her heart, which was sealed by the silence of the external senses.
पदच्छेदः
AI
| निमीलितात् | निमीलित (नि√मील्+क्त, ५.१) | from the closed |
| अक्षियुगात् | अक्षि–युग (५.१) | from the pair of eyes |
| च | च | and |
| निद्रया | निद्रा (३.१) | by sleep |
| हृदः | हृद् (५.१) | from the heart |
| अपि | अपि | also |
| बाह्येन्द्रियमौनमुद्रितात् | बाह्य–इन्द्रिय–मौन–मुद्रित (५.१) | from that which was sealed by the silence of the external senses |
| अदर्शि | अदर्शि (√दृश् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was seen |
| संगोप्य | संगोप्य (सम्√गुप्+ल्यप्) | having hidden himself |
| कदापि | कदा–अपि | ever |
| अवीक्षितः | अवीक्षित (अ√ईक्ष्+क्त, १.१) | unseen (before) |
| रहस्यम् | रहस्य (१.१) | as a secret |
| अस्याः | इदम् (६.१) | her |
| सः | तद् (१.१) | he |
| महत् | महत् (१.१) | great |
| महीपतिः | महीपति (१.१) | the king |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नि | मी | लि | ता | द | क्षि | यु | गा | च्च | नि | द्र | या |
| हृ | दो | ऽपि | बा | ह्ये | न्द्रि | य | मौ | न | मु | द्रि | तात् |
| अ | द | र्शि | सं | गो | प्य | क | दा | प्य | वी | क्षि | तो |
| र | ह | स्य | म | स्याः | स | म | ह | न्म | ही | प | तिः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.