सरोरुहं तस्य दृशैव निर्जितं
जिताः स्मितेनैव विधोरपि श्रियः ।
कुतः परं भव्यमहो महीयसी
तदाननस्योपमितौ दरिद्रता ॥

अन्वयः AI तस्य दृशा एव सरोरुहम् निर्जितम् । स्मितेन एव विधोः अपि श्रियः जिताः । अहो, तद्-आननस्य उपमितौ महीयसी दरिद्रता अस्ति । कुतः परम् भव्यम्?

Summary AI The lotus was conquered by his eyes alone, and the splendors of the moon were vanquished just by his smile. Oh, what a great poverty of suitable comparisons there is for his face! From where could a more excellent object be found?

पदच्छेदः AI

सरोरुहम्	सरोरुह (२.१)	The lotus
तस्य	तद् (६.१)	his
दृशा	दृश् (३.१)	by the eye
एव	एव	alone
निर्जितम्	निर्जित (निर्√जि+क्त, २.१)	was conquered
जिताः	जित (√जि+क्त+टाप्, १.३)	were conquered
स्मितेन	स्मित (३.१)	by the smile
एव	एव	alone
विधोः	विधु (६.१)	of the moon
अपि	अपि	even
श्रियः	श्री (१.३)	the splendors
कुतः	कुतः	From where
परम्	पर (२.१)	another
भव्यम्	भव्य (२.१)	excellent thing
अहो	अहो	Oh!
महीयसी	महीयस् (१.१)	very great
तदाननस्य	तद्–आनन (६.१)	of his face
उपमितौ	उपमिति (७.१)	in comparison
दरिद्रता	दरिद्रता (१.१)	poverty

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	रो	रु	हं	त	स्य	दृ	शै	व	नि	र्जि	तं
जि	ताः	स्मि	ते	नै	व	वि	धो	र	पि	श्रि	यः
कु	तः	प	रं	भ	व्य	म	हो	म	ही	य	सी
त	दा	न	न	स्यो	प	मि	तौ	द	रि	द्र	ता
ज			त			ज			र

सरोरुहं तस्य दृशैव निर्जितं
जिताः स्मितेनैव विधोरपि श्रियः ।
कुतः परं भव्यमहो महीयसी
तदाननस्योपमितौ दरिद्रता ॥

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect