अजस्रमभ्यासमुपेयुषा समं
मुदैव देवः कविना बुधेन च ।
दधौ पटीयान्समयं नयन्नयं
दिनेश्वरश्रीरुदयं दिने दिने ॥

अन्वयः AI अयम् पटीयान् देवः अजस्रम् अभ्यासम् उपेयुषा कविना बुधेन च समम् मुदा एव समयम् नयन्, दिने दिने दिनेश्वरश्रीः उदयम् दधौ।
Summary AI This very skilled king Nala, whose splendor was like the sun's, spent his time joyfully with the learned (Budha/Mercury) and poets (Kavi/Venus) who had constantly attained his company. Thus, he achieved greater prosperity day by day, just as the sun rises daily accompanied by Mercury and Venus.
पदच्छेदः AI
अजस्रम्अजस्रम् constantly
अभ्यासम्अभ्यास (२.१) proximity
उपेयुषाउपेयिवस् (उप√इ+क्वसु, ३.१) with one who has attained
समम्समम् together with
मुदामुद् (३.१) with joy
एवएव indeed
देवःदेव (१.१) the king
कविनाकवि (३.१) with Kavi (Shukra/Venus)
बुधेनबुध (३.१) with Budha (Mercury)
चच and
दधौदधौ (√धा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) attained
पटीयान्पटीयस् (१.१) very skilled
समयम्समय (२.१) time
नयन्नयत् (√नी+शतृ, १.१) spending
अयम्इदम् (१.१) this
दिनेश्वरश्रीःदिनेश्वर–श्री (१.१) he whose splendor is like the sun's
उदयम्उदय (२.१) prosperity
दिने दिनेदिने दिने day by day
छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२
अ ज स्र म भ्या स मु पे यु षा स मं
मु दै व दे वः क वि ना बु धे न च
द धौ प टी या न्स म यं न य न्न यं
दि ने श्व र श्री रु द यं दि ने दि ने
ज त ज र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

A Mahākāvya depicting the penance of Pārvatī, her union with Śiva, and the subsequent birth of the warrior-god Kārttikeya
किरातार्जुनीयम् भारविः

A Mahākāvya centered on the ascetic trial and combat between Arjuna and Śiva in the guise of a Kirāta
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect