अयं दरिद्रो भवितेति वैधसीं
विपिं ललाटेऽर्थिजनस्य जाग्रतीम् ।
मृषा न चक्रेऽल्पितकल्पपादपः
प्रणीय दारिद्रदरिद्रतां नलः ॥

अन्वयः AI अल्पितकल्पपादपः नलः अर्थिजनस्य ललाटे जाग्रतीम् 'अयम् दरिद्रः भविता' इति वैधसीम् विपिम् दारिद्र्यदरिद्रताम् प्रणीय मृषा न चक्रे।

Summary AI Nala, who belittled the wish-fulfilling trees with his generosity, did not falsify the writing of destiny on the foreheads of supplicants which read, "This person will be poor." Instead, by leading their poverty to a state of poverty itself (i.e., completely destroying it), he made that destiny true in a paradoxical way.

पदच्छेदः AI

अयम्	इदम् (१.१)	this one
दरिद्रः	दरिद्र (१.१)	poor
भविता	भविता (√भू कर्तरि लुट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	will be
इति	इति	thus
वैधसीम्	वैधसी (२.१)	created by Brahma
विपिम्	विपि (२.१)	the writing
ललाटे	ललाट (७.१)	on the forehead
अर्थिजनस्य	अर्थिन्–जन (६.१)	of the supplicants
जाग्रतीम्	जाग्रत् (√जागृ+शतृ, २.१)	existing
मृषा	मृषा	false
न	न	not
चक्रे	चक्रे (√कृ कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	made
अल्पितकल्पपादपः	अल्पित–कल्पपादप (१.१)	he who has belittled the wish-fulfilling trees
प्रणीय	प्रणीय (प्र√नी+ल्यप्)	having led to
दारिद्रदरिद्रतां	दारिद्र–दरिद्रता (२.१)	the poverty of poverty itself
नलः	नल (१.१)	Nala

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	यं	द	रि	द्रो	भ	वि	ते	ति	वै	ध	सीं
वि	पिं	ल	ला	टे	ऽर्थि	ज	न	स्य	जा	ग्र	तीम्
मृ	षा	न	च	क्रे	ऽल्पि	त	क	ल्प	पा	द	पः
प्र	णी	य	दा	रि	द्र	द	रि	द्र	तां	न	लः
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect