यत्र स्त्रीणां प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासिताना-
मङ्गग्लानिं सुरतजनितां तन्तुजालावलम्बाः ।
त्वत्संरोधापगमविशदैश्चोतिताश्चन्द्रपादै-
र्व्यालुम्पन्ति स्फुटजललवस्यन्दिनश्चन्द्रकान्ताः ॥

अन्वयः AI यत्र तन्तु-जाल-अवलम्बाः स्फुट-जल-लव-स्यन्दिनः चन्द्रकान्ताः त्वत्-संरोध-अपगम-विशदैः चन्द्र-पादैः चोतिताः (सन्तः) प्रियतम-भुज-आलिङ्गन-उच्छ्वासितानां स्त्रीणां सुरत-जनितां अङ्ग-ग्लानिं व्यालुम्पन्ति।

Summary AI There, moonstones hanging from nets of thread drip clear water when touched by moonbeams revealed after your departure. These cool drops remove the physical fatigue of women caused by amorous sport after they have been released from the close embrace of their lovers.

सारांश AI जहाँ चंद्रमा की किरणों के स्पर्श से चंद्रकांत मणियाँ जल की बूंदें टपकाती हैं, जिससे आलिंगन के बाद यक्ष वधुओं की शारीरिक थकान दूर हो जाती है।

वल्लभदेवः यत्र पुर्यां स्त्रीणां कामिनीनां सुरतजनितामङ्गग्लानिं चन्द्रकान्तमणयो व्यालुम्पन्ति प्रशमयन्ति । कीदृशीनाम् । प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासितानां भर्तृभुजबन्धनपीडितानाम् । कीदृशाश्चन्द्रकान्ताः । तन्तुजालेष्ववलम्बन्त इति तन्तुजालावलम्बाः । तथा त्वत्संरोधापगमविशदैर्भवदावरणनिवृत्तिनिर्मलैश्चन्द्रपादैः शशिकिरणैः द्योतिताः स्राविताः । स्फुटजललवस्यन्दिनः प्रकटतोयकणमुचः । अतश्चाङ्गग्लानिहरत्वम् ॥

पदच्छेदः AI

यत्र	यत्र	Where
स्त्रीणाम्	स्त्री (६.३)	of the women
प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासितानाम्	प्रियतम–भुज–आलिङ्गन–उच्छ्वासित (√उच्छ्वासित+क्त, ६.३)	of those revived by the embrace of their lovers' arms
अङ्गग्लानिम्	अङ्ग–ग्लानि (२.१)	the fatigue of the limbs
सुरतजनिताम्	सुरत–जनिता (√जनिता+क्त, २.१)	caused by love-making
तन्तुजालावलम्बाः	तन्तुजाल–अवलम्ब (१.३)	hanging from nets of string
त्वत्संरोधापगमविशदैः	त्वद्–संरोध–अपगम–विशद (३.३)	by (moonbeams) that are clear due to the passing of your obstruction
चोदिताः	चोदिताः (causative√चुद्+क्त, १.३)	prompted
चन्द्रपादैः	चन्द्र–पाद (३.३)	by the moonbeams
व्यालुम्पन्ति	व्यालुम्पन्ति (वि+आ√लुप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	remove
स्फुटजललवस्यन्दिनः	स्फुट–जललव–स्यन्दिन् (१.३)	dripping clear drops of water
चन्द्रकान्ताः	चन्द्रकान्त (१.३)	the moonstones

छन्दः मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
य	त्र	स्त्री	णां	प्रि	य	त	म	भु	जा	लि	ङ्ग	नो	च्छ्वा	सि	ता	ना
म	ङ्ग	ग्ला	निं	सु	र	त	ज	नि	तां	त	न्तु	जा	ला	व	ल	म्बाः
त्व	त्सं	रो	धा	प	ग	म	वि	श	दै	श्चो	ति	ता	श्च	न्द्र	पा	दै
र्व्या	लु	म्प	न्ति	स्फु	ट	ज	ल	ल	व	स्य	न्दि	न	श्च	न्द्र	का	न्ताः
म			भ			न			त			त			ग	ग

Other texts to read

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

ऋतुसंहारम् कालिदासः

About

Resources

Connect