आराध्यैवं शरवणभुवं देवमुल्लङ्घिताध्वा
सिद्धद्वन्द्वैर्जलकणभयाद्वीणिभिर्मुक्तमार्गः ।
व्यालम्बेथाः सुरभितनयालम्भजां मानयिष्य-
न्स्रोतोमूर्त्या भुवि परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिम् ॥

अन्वयः AI एवम् शर-वण-भुवं देवम् आराध्य उल्लङ्घित-अध्वा जल-कण-भयात् वीणिभिः सिद्ध-द्वन्द्वैः मुक्त-मार्गः सुरभि-तनया-आलम्भ-जां भुवि स्रोतस्-मूर्त्या परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिं मानयिष्यन् व्यालम्बेथाः।

Summary AI Having worshipped the god born in the reed forest, proceed on your path as the Siddha couples, carrying lutes, make way to avoid your spray. You should then hover over the river Carmaṇvatī, which is the earthly manifestation of King Rantideva’s fame, born from the sacrifice of the cows, daughters of Surabhi.

सारांश AI कार्तिकेय की आराधना के बाद आगे बढ़ने पर, जलकणों के डर से सिद्धों द्वारा छोड़े गए मार्ग से तुम पृथ्वी पर नदी के रूप में प्रवाहित राजा रन्तिदेव की कीर्ति अर्थात चर्मण्वती नदी के पास पहुंचना।

वल्लभदेवः शरवणभुवं कुमारमेवं पुष्पासारैः स्नपनादिप्रकारेणाराध्य किंचिच्चाध्वानमतिक्रम्य रन्तिदेवम्य राज्ञः कीर्तिं चर्मण्वत्याख्यां मानयिष्यन्पूजयितुं व्यालम्बेथाः श्रयेथा गच्छेः । कीदृशीम् । सुरभितनया गावस्तासामालम्भनं प्रोक्षणं ततो जाता प्रसूता भुवि च स्रोतोमूर्त्या प्रवाहरूपेण परिणतां रूपान्तरं गताम् । तेन हि नृपेण क्रतुष्वतिबृंहीयस्यो गावः संक्षापिता यासं रुधिराच्चर्मभ्यश्च चर्मण्वती सम्पन्नेत्यागमः । त्वं कीदृशः । सिद्धमिथुनस्तोयबिन्दुत्रासान्मुक्तमार्गः परिहृतपथः । यतो वीणिभिर्वल्लकीहस्तैः । तन्त्रीर्हि' जलार्द्रा विस्वरा भवति । अपरासाद्य वीर्यं सोढुमक्षमया गङ्गया शरवणे त्यक्तमित्यतः शरजत्वं स्कन्दस्य । प्रतिरन्तःशरेक्षुप्लक्षेत्यादिना णत्वम् ॥

पदच्छेदः AI

आराध्य	आराध्य (आ√राध्+ल्यप्)	having worshipped
एवम्	एवम्	thus
शरवणभुवम्	शरवण–भु (२.१)	the one born in the reed forest (Skanda)
देवम्	देव (२.१)	the god
उल्लङ्घिताध्वा	उल्लङ्घित–अध्वन् (१.१)	one who has traversed the path
सिद्धद्वन्द्वैः	सिद्ध–द्वन्द्व (३.३)	by pairs of Siddhas
जलकणभयात्	जल–कण–भय (५.१)	from fear of water drops
वीणिभिः	वीणिन् (३.३)	carrying lutes
मुक्तमार्गः	मुक्त–मार्ग (१.१)	for whom the path is cleared
व्यालम्बेथाः	व्यालम्बेथाः (वि+आ√लम्ब् कर्तरि विधिलिङ् (आत्मने.) म.पु. एक.)	you should hang down
सुरभितनयालम्भजाम्	सुरभि–तनया–आलम्भ–जा (२.१)	born from the sacrifice of the daughters of Surabhi (cows)
मानयिष्यन्	मानयिष्यत् (√मान्+णिच्+शतृ, १.१)	wishing to honor
स्रोतोमूर्त्या	स्रोतस्–मूर्ति (३.१)	in the form of a stream
भुवि	भू (७.१)	on the earth
परिणताम्	परिणत (परि√नम्+क्त, २.१)	transformed
रन्तिदेवस्य	रन्तिदेव (६.१)	of Rantideva
कीर्तिम्	कीर्ति (२.१)	the fame

छन्दः मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
आ	रा	ध्यै	वं	श	र	व	ण	भु	वं	दे	व	मु	ल्ल	ङ्घि	ता	ध्वा
सि	द्ध	द्व	न्द्वै	र्ज	ल	क	ण	भ	या	द्वी	णि	भि	र्मु	क्त	मा	र्गः
व्या	ल	म्बे	थाः	सु	र	भि	त	न	या	ल	म्भ	जां	मा	न	यि	ष्य
न्स्रो	तो	मू	र्त्या	भु	वि	प	रि	ण	तां	र	न्ति	दे	व	स्य	की	र्तिम्
म			भ			न			त			त			ग	ग

Other texts to read

ऋतुसंहारम् कालिदासः

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

About

Resources

Connect