तत्र स्कन्दं नियतवसतिं पुष्पमेघीकृतात्मा
पुष्पासारैः स्नपयतु भवान्व्योमगङ्गाजलार्द्रैः ।
रक्षाहेतोर्नवशशिभृता वासवीनां चमूना-
मत्यादित्यं हुतवहमुखे संभृतं तद्द्हि तेजः ॥

अन्वयः AI तत्र नियत-वसतिं स्कन्दं पुष्प-मेघी-कृत-आत्मा भवान् व्योम-गङ्गा-जल-आर्द्रैः पुष्प-आसारैः स्नपयतु; हि नव-शशि-भृता वासवीनां चमूनां रक्षा-हेतोः हुतवह-मुखे संभृतम् अत्यादित्यं तत् तेजः।

Summary AI Transforming yourself into a cloud of flowers, bathe Lord Skanda, who resides there permanently, with showers of blossoms moistened by the waters of the celestial Gaṅgā. He is that solar-surpassing energy deposited by the moon-bearing Śiva into the mouth of Agni for the protection of Indra's celestial armies.

सारांश AI देवगिरि पर निवास करने वाले कार्तिकेय को तुम स्वयं मेघ बनकर आकाशगंगा के जल से शीतल पुष्प-वृष्टि द्वारा स्नान कराना। वे कार्तिकेय इंद्र की सेनाओं की रक्षा के लिए महादेव द्वारा अग्नि के मुख में स्थापित सूर्य से भी अधिक तेजस्वी स्वरूप हैं।

वल्लभदेवः तत्र देवगिरौ सदासंनिहितं कुमारं त्वं सुरसरिदुदकरसैः कुसुमवर्षैः पुष्पमेघीकृतात्मत्वात्स्नपयेः पूजयेः । यस्माद्वासवीनां चमूनामैन्द्रीणां सेनानां रक्षार्थं नवशशिभृता चन्द्रमौलिनात्यादित्यं सूर्यादप्यधिकं तत्तेजो वीर्यं संभृतं क्षिप्तम् । असुरोपद्रुतसुररक्षार्थं हि कार्तिकेयो हरेण गौर्यां जनित इत्यागमः । तच्च शुक्रं स्वस्थानचलितमग्निना पीतमभूत् । वासवीनामिति दुर्लभः प्रयोगः । वृद्धाच्छेनाणो बाधितत्वात् । अतिक्रान्त आदित्यो येन तदत्यादित्यम् ॥

पदच्छेदः AI

तत्र	तत्र	there
स्कन्दम्	स्कन्द (२.१)	Skanda
नियतवसतिम्	नियत–वसति (२.१)	who has his permanent abode
पुष्पमेघीकृतात्मा	पुष्प–मेघ–कृत–आत्मन् (१.१)	you whose form is transformed into a cloud of flowers
पुष्पासारैः	पुष्प–आसार (३.३)	with showers of flowers
स्नपयतु	स्नपयतु (√स्ना +णिच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	may you bathe
भवान्	भवत् (१.१)	you
व्योमगङ्गाजलार्द्रैः	व्योमन्–गङ्गा–जल–आर्द्र (३.३)	wet with the water of the celestial Ganga
रक्षाहेतोः	रक्षा–हेतु (५.१)	for the sake of protection
नवशशिभृता	नव–शशिन्–भृत् (३.१)	by the one who bears the new moon (Shiva)
वासवीनाम्	वासवी (६.३)	of Indra's
चमूनाम्	चमू (६.३)	of the armies
अत्यादित्यम्	अति–आदित्य (१.१)	surpassing the sun
हुतवहमुखे	हुतवह–मुख (७.१)	in the mouth of fire (Agni)
संभृतम्	संभृत (सम्√भृ+क्त, १.१)	was placed
तत्	तद् (१.१)	that
हि	हि	indeed
तेजः	तेजस् (१.१)	energy

छन्दः मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
त	त्र	स्क	न्दं	नि	य	त	व	स	तिं	पु	ष्प	मे	घी	कृ	ता	त्मा
पु	ष्पा	सा	रैः	स्न	प	य	तु	भ	वा	न्व्यो	म	ग	ङ्गा	ज	ला	र्द्रैः
र	क्षा	हे	तो	र्न	व	श	शि	भृ	ता	वा	स	वी	नां	च	मू	ना
म	त्या	दि	त्यं	हु	त	व	ह	मु	खे	सं	भृ	तं	त	द्द्हि	ते	जः
म			भ			न			त			त			ग	ग

Other texts to read

ऋतुसंहारम् कालिदासः

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

About

Resources

Connect