पादन्यासक्वणितरशनास्तत्र लीलावधूतै
रत्नच्छायाखचितवलिभिश्चामरैः क्लान्तहस्ताः ।
वेश्यास्त्वत्तो नखपदसुखान्प्राप्य वर्षाग्रबिन्दू-
नामोक्ष्यन्ति त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान्कटाक्षान् ॥

अन्वयः AI तत्र पाद-न्यास-क्वणित-रशनाः, लीला-अवधूतैः रत्न-छाया-खचित-वलिभिः चामरैः क्लान्त-हस्ताः वेश्याः त्वत्तः नख-पद-सुखान् वर्षा-अग्र-बिन्दून् प्राप्य त्वयि मधुकर-श्रेणि-दीर्घान् कटाक्षान् आमोक्ष्यन्ति।

Summary AI There, the dancing girls, whose girdles tinkle with every step and whose hands are tired from waving jeweled fly-whisks, will receive the first drops of your rain. These drops will soothe their scratch marks, and in return, they will cast long, grateful glances at you, resembling rows of black bees, acknowledging your refreshing presence.

सारांश AI वहाँ मन्दिर की नर्तकियाँ, जो चँवर डुलाने से थक गई हैं, तुम्हारी सुखद वर्षा की बूंदों को पाकर तुम पर भौंरों की कतार के समान कटाक्षों की वर्षा करेंगी।

वल्लभदेवः तत्र महाकालधाम्नि वेश्या भगवद्गणिकास्त्वत्तो भवत्सकाशान्नखपदसुखकरान्वर्षाग्रबिन्दून्प्रथमजलकणानासाद्य प्रीतिवशात्त्वयि भ्रमरपालीपृथुलान्कटाक्षानाक्षेप्स्यन्ति । कीदृश्यस्ताः । पादन्यासेन क्वणितरशना रणन्मेखलाः । तथा विलासवलितैर्बालव्यजनैः खिद्यमानकरा इति सौकुमार्योक्तिः । ता हि देवं वीजयन्त्यः सेवन्ते । कोदृशैस्तैः । रत्नच्छायया खचिताः प्रकटीकृता वलय उदरलेखा यैः । तासां हि वासोयुगाच्छादितानां चामरमणिभासा मध्यवलयः प्रकटीभवन्ति ॥

पदच्छेदः AI

पादन्यासक्वणितरशनाः	पाद–न्यास–क्वणित–रशना (१.३)	whose girdles jingle with their footsteps
तत्र	तत्र	there
लीलावधूतैः	लीला–अवधूत (३.३)	playfully waved
रत्नच्छायाखचितवलिभिः	रत्न–छाया–खचित–वलि (३.३)	whose handles are studded with the lustre of gems
चामरैः	चामर (३.३)	with chowries
क्लान्तहस्ताः	क्लान्त–हस्ता (१.३)	whose hands are weary
वेश्याः	वेश्या (१.३)	the temple dancers
त्वत्तः	युष्मद् (५.१)	from you
नखपदसुखान्	नखपद–सुख (२.३)	pleasant like nail-marks
प्राप्य	प्राप्य (प्र√आप्+ल्यप्)	having received
वर्षाग्रबिन्दून्	वर्ष–अग्र–बिन्दु (२.३)	the first drops of rain
आमोक्ष्यन्ति	आमोक्ष्यन्ति (आ√मुच् कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	will cast
त्वयि	युष्मद् (७.१)	on you
मधुकरश्रेणिदीर्घान्	मधुकर–श्रेणि–दीर्घ (२.३)	as long as a line of bees
कटाक्षान्	कटाक्ष (२.३)	side-glances

छन्दः मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
पा	द	न्या	स	क्व	णि	त	र	श	ना	स्त	त्र	ली	ला	व	धू	तै
र	त्न	च्छा	या	ख	चि	त	व	लि	भि	श्चा	म	रैः	क्ला	न्त	ह	स्ताः
वे	श्या	स्त्व	त्तो	न	ख	प	द	सु	खा	न्प्रा	प्य	व	र्षा	ग्र	बि	न्दू
ना	मो	क्ष्य	न्ति	त्व	यि	म	धु	क	र	श्रे	णि	दी	र्घा	न्क	टा	क्षान्
म			भ			न			त			त			ग	ग

Other texts to read

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

ऋतुसंहारम् कालिदासः

About

Resources

Connect