तेषां दिक्षु प्रथितविदिशालक्षणां राजधानीं
गत्वा सद्यः फलमविकलं कामुकत्वस्य लब्धा ।
तीरोपान्तस्तनितसुभगं पास्यसि स्वादु यत्त-
त्सभ्रूभङ्गं मुखमिव पयो वेत्रवत्याश्चलोर्मि ॥

अन्वयः AI तेषां दिक्षु प्रथित-विदिशा-लक्षणां राजधानीं गत्वा सद्यः कामुकत्वस्य अविकलं फलं लब्धा असि। यत् तीर-उपान्त-स्तनित-सुभगं पयः, स-भ्रू-भङ्गं मुखम् इव वेत्रवत्याः चल-ऊर्मि स्वादु पास्यसि।

Summary AI Upon reaching Vidiśā, the famous capital of the Daśārṇa region, you will immediately gain the full reward of a lover's desire. You will drink the sweet, wavy water of the Vetravatī river, which, with its pleasant thundering against the banks, resembles a beautiful face with playful, trembling eyebrows, satisfying your longing as you merge with her currents.

सारांश AI विदिशा नगरी में पहुँचकर तुम कामुकता का पूर्ण फल प्राप्त करोगे। वहाँ तुम वेत्रवती नदी के उस मीठे जल का पान करोगे, जो चंचल लहरों के कारण भौहें चढ़ाए हुए किसी सुन्दरी के मुख के समान प्रतीत होता है।

वल्लभदेवः तेषां दशार्णानां विदिशाख्यां राजधानीं गत्वा तत्क्षणमविकलं परिपूर्णं कामुकत्वस्य फलं त्वं लब्धा प्राप्स्यसि । कुत इत्याह । यद्यस्माद्वेत्रवत्याः सरितस्तदेवंविधं पयः पास्यमि । कीदृशम् । तीरोपान्ते स्तनितेन पक्षिकूजितेन स्खलितेन वा सुभगं सुन्दरं स्वादु रुच्यं चलोर्मि स्खलितवीचि । अत एव सभ्रूभेदेन मुखेन तुल्यम् । अत एव कामित्वफललाभः । कामी हि कामिन्याः कुटिलभ्रु वक्त्रं स्वादु धयति । ऊर्मीणां भ्रुव उपमानम् । यदिति हेतुपदम् । तदिति पयोनिर्देशः । विदिशाशब्दः पृषोदरादिः । लक्षणं नाम । लब्धेति तृन्नन्तः ॥

पदच्छेदः AI

तेषाम्	तद् (६.३)	Of them (the Dasharnas)
दिक्षु	दिश् (७.३)	in the region
प्रथितविदिशालक्षणाम्	प्रथित–विदिशा–लक्षणा (२.१)	known by the name Vidisha
राजधानीम्	राजधानी (२.१)	the capital city
गत्वा	गत्वा (√गम्+क्त्वा)	having gone
सद्यः	सद्यस्	immediately
फलम्	फल (२.१)	the fruit
अविकलम्	अविकल (२.१)	full
कामुकत्वस्य	कामुकत्व (६.१)	of your amorous nature
लब्धा	लब्धृ (१.१)	you will obtain
तीरोपान्तस्तनितसुभगम्	तीर–उपान्त–स्तनित–सुभग (२.१)	made pleasant by the rumbling near its banks
पास्यसि	पास्यसि (√पा कर्तरि लृट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you will drink
स्वादु	स्वादु (२.१)	sweet
यत्	यद् (२.१)	which
तत्	तद् (२.१)	that
सभ्रूभङ्गम्	स–भ्रू–भङ्ग (२.१)	with frowning eyebrows
मुखम्	मुख (२.१)	face
इव	इव	like
पयः	पयस् (२.१)	water
वेत्रवत्याः	वेत्रवती (६.१)	of the Vetravati river
चलोर्मि	चल–ऊर्मि (२.१)	with moving waves

छन्दः मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
ते	षां	दि	क्षु	प्र	थि	त	वि	दि	शा	ल	क्ष	णां	रा	ज	धा	नीं
ग	त्वा	स	द्यः	फ	ल	म	वि	क	लं	का	मु	क	त्व	स्य	ल	ब्धा
ती	रो	पा	न्त	स्त	नि	त	सु	भ	गं	पा	स्य	सि	स्वा	दु	य	त्त
त्स	भ्रू	भ	ङ्गं	मु	ख	मि	व	प	यो	वे	त्र	व	त्या	श्च	लो	र्मि
म			भ			न			त			त			ग	ग

Other texts to read

ऋतुसंहारम् कालिदासः

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

About

Resources

Connect