महाभारतम् — ३.१४६

वैशंपायन उवाच ।

तत्र ते पुरुषव्याघ्राः परमं शौचमास्थिताः ।
षड्रात्रमवसन्वीरा धनंजयदिदृक्षया ।
तस्मिन्विहरमाणाश्च रममाणाश्च पाण्डवाः ॥

M N Dutt Vaishampayana said : There lived those foremost of men, those heroes, for six nights, leading a highly pure life with the expectation of seeing Dhananjaya (Arjuna).

३.१४६.२

मनोज्ञे काननवरे सर्वभूतमनोरमे ।
पादपैः पुष्पविकचैः फलभारावनामितैः ॥

३.१४६.३

शोभितं सर्वतोरम्यैः पुंस्कोकिलकुलाकुलैः ।
स्निग्धपत्रैरविरलैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥

३.१४६.४

सरांसि च विचित्राणि प्रसन्नसलिलानि च ।
कमलैः सोत्पलैस्तत्र भ्राजमानानि सर्वशः ।
पश्यन्तश्चारुरूपाणि रेमिरे तत्र पाण्डवाः ॥

M N Dutt Adorned all around with lotuses and lilies. Seeing this charming scene, the Pandavas derived great delight.

३.१४६.५

पुण्यगन्धः सुखस्पर्शो ववौ तत्र समीरणः ।
ह्लादयन्पाण्डवान्सर्वान्सकृष्णान्सद्विजर्षभान् ॥

M N Dutt O lord, a balmy breeze with holy fragrance always blew there, delighting all the Pandavas with Krishna (Draupadi).

३.१४६.६

ततः पूर्वोत्तरो वायुः पवमानो यदृच्छया ।
सहस्रपत्रमर्काभं दिव्यं पद्ममुदावहत् ॥

M N Dutt Then there blew a wind from the north-east at pleasure and it brought a celestials and sunlike lotus with one thousand petals.

३.१४६.७

तदपश्यत पाञ्चाली दिव्यगन्धं मनोरमम् ।
अनिलेनाहृतं भूमौ पतितं जलजं शुचि ॥

M N Dutt The Panchala princess saw that pure and charming lotus of celestials fragrance lying on the ground being brought by the wind.

३.१४६.८

तच्छुभा शुभमासाद्य सौगन्धिकमनुत्तमम् ।
अतीव मुदिता राजन्भीमसेनमथाब्रवीत् ॥

M N Dutt O king, having obtained that excellent, fragrant and blessed lotus, that blessed lady became very much delighted and she thus spoke to Bhimasena.

३.१४६.९

पश्य दिव्यं सुरुचिरं भीम पुष्पमनुत्तमम् ।
गन्धसंस्थानसंपन्नं मनसो मम नन्दनम् ॥

M N Dutt Draupadi said: "O Bhima, behold this beautiful and excellent celestials flower, it has gladdened my heart by its sweet fragrance.

३.१४६.१०

एतत्तु धर्मराजाय प्रदास्यामि परंतप ।
हरेरिदं मे कामाय काम्यके पुनराश्रमे ॥

M N Dutt O chastiser of foes, I shall give it to Dharmaraja (Yudhishthira). Procure others (like it) for my satisfaction, so that I may take them to our hermitage in the Kamayaka.

३.१४६.११

यदि तेऽहं प्रिया पार्थ बहूनीमान्युपाहर ।
तान्यहं नेतुमिच्छामि काम्यकं पुनराश्रमम् ॥

M N Dutt O son of Pritha, if I am your beloved, then procure others (like it) in large numbers, for I desire to take them to our hermitage in the Kamyaka (forest).”

३.१४६.१२

एवमुक्त्वा तु पाञ्चाली भीमसेनमनिन्दिता ।
जगाम धर्मराजाय पुष्पमादाय तत्तदा ॥

M N Dutt Having said this to Bhimasena, that faultless lady of beautiful eyes took the flower and went to Dharmaraja (Yudhishthira).

३.१४६.१३

अभिप्रायं तु विज्ञाय महिष्याः पुरुषर्षभः ।
प्रियायाः प्रियकामः स भीमो भीमपराक्रमः ॥

M N Dutt Knowing the desire of their queen (Draupadi), that foremost of men, the greatly strong Bhima, set out, so that he might gratify the desire of the beloved one.

३.१४६.१४

वातं तमेवाभिमुखो यतस्तत्पुष्पमागतम् ।
आजिहीर्षुर्जगामाशु स पुष्पाण्यपराण्यपि ॥

M N Dutt Eager to fetch the flowers, he proceeded at a very rapid pace facing the wind, in the direction from which the lotus had come.

३.१४६.१५

रुक्मपृष्ठं धनुर्गृह्य शरांश्चाशीविषोपमान् ।
मृगराडिव संक्रुद्धः प्रभिन्न इव कुञ्जरः ॥

M N Dutt Taking the bow in laid with gold and also arrows resembling poisonous snakes, he proceeded like a lion in rage or an elephant in rut.

३.१४६.१६

द्रौपद्याः प्रियमन्विच्छन्स्वबाहुबलमाश्रितः ।
व्यपेतभयसंमोहः शैलमभ्यपतद्बली ॥

३.१४६.१७

स तं द्रुमलतागुल्मच्छन्नं नीलशिलातलम् ।
गिरिं चचारारिहरः किंनराचरितं शुभम् ॥

M N Dutt That mighty one, free from fear or exhaustion, began to ascend the mountain. That slayer of foes roamed over that beautiful place adorned with trees, creepers and shrubs and paved with black stone and frequented by the Kinnaras. With various minerals, plants, beasts and birds and many colours,

३.१४६.१८

नानावर्णधरैश्चित्रं धातुद्रुममृगाण्डजैः ।
सर्वभूषणसंपूर्णं भूमेर्भुजमिवोच्छ्रितम् ॥

३.१४६.१९

सर्वर्तुरमणीयेषु गन्धमादनसानुषु ।
सक्तचक्षुरभिप्रायं हृदयेनानुचिन्तयन् ॥

३.१४६.२०

पुंस्कोकिलनिनादेषु षट्पदाभिरुतेषु च ।
बद्धश्रोत्रमनश्चक्षुर्जगामामितविक्रमः ॥

३.१४६.२१

जिघ्रमाणो महातेजाः सर्वर्तुकुसुमोद्भवम् ।
गन्धमुद्दाममुद्दामो वने मत्त इव द्विपः ॥

३.१४६.२२

ह्रियमाणश्रमः पित्रा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
पितुः संस्पर्शशीतेन गन्धमादनवायुना ॥

३.१४६.२३

स यक्षगन्धर्वसुरब्रह्मर्षिगणसेवितम् ।
विलोडयामास तदा पुष्पहेतोररिंदमः ॥

M N Dutt That chastiser of foes sought for the flowers all over the mountain, frequented by the Yakshas, the Gandharvas, the celestials and the Brahmanas Rishis.

३.१४६.२४

विषमच्छेदरचितैरनुलिप्तमिवाङ्गुलैः ।
विमलैर्धातुविच्छेदैः काञ्चनाञ्जनराजतैः ॥

M N Dutt Being brushed by Saptachada tree and besmeared in red, black and white minerals, he looked decorated with the lines of holy unguents drawn by fingers. The mountain with clouds stretching at its sides looked as if it was dancing with outspread wings.

३.१४६.२५

सपक्षमिव नृत्यन्तं पार्श्वलग्नैः पयोधरैः ।
मुक्ताहारैरिव चितं च्युतैः प्रस्रवणोदकैः ॥

३.१४६.२६

अभिरामनदीकुञ्जनिर्झरोदरकन्दरम् ।
अप्सरोनूपुररवैः प्रनृत्तबहुबर्हिणम् ॥

३.१४६.२७

दिग्वारणविषाणाग्रैर्घृष्टोपलशिलातलम् ।
स्रस्तांशुकमिवाक्षोभ्यैर्निम्नगानिःसृतैर्जलैः ॥

३.१४६.२८

सशष्पकवलैः स्वस्थैरदूरपरिवर्तिभिः ।
भयस्याज्ञैश्च हरिणैः कौतूहलनिरीक्षितः ॥

३.१४६.२९

चालयन्नूरुवेगेन लताजालान्यनेकशः ।
आक्रीडमानः कौन्तेयः श्रीमान्वायुसुतो ययौ ॥

३.१४६.३०

प्रियामनोरथं कर्तुमुद्यतश्चारुलोचनः ।
प्रांशुः कनकतालाभः सिंहसंहननो युवा ॥

३.१४६.३१

मत्तवारणविक्रान्तो मत्तवारणवेगवान् ।
मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवारणः ॥

३.१४६.३२

प्रियपार्श्वोपविष्टाभिर्व्यावृत्ताभिर्विचेष्टितैः ।
यक्षगन्धर्वयोषाभिरदृश्याभिर्निरीक्षितः ॥

३.१४६.३३

नवावतारं रूपस्य विक्रीणन्निव पाण्डवः ।
चचार रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु ॥

३.१४६.३४

संस्मरन्विविधान्क्लेशान्दुर्योधनकृतान्बहून् ।
द्रौपद्या वनवासिन्याः प्रियं कर्तुं समुद्यतः ॥

३.१४६.३५

सोऽचिन्तयद्गते स्वर्गमर्जुने मयि चागते ।
पुष्पहेतोः कथं न्वार्यः करिष्यति युधिष्ठिरः ॥

३.१४६.३६

स्नेहान्नरवरो नूनमविश्वासाद्वनस्य च ।
नकुलं सहदेवं च न मोक्ष्यति युधिष्ठिरः ॥

३.१४६.३७

कथं नु कुसुमावाप्तिः स्याच्छीघ्रमिति चिन्तयन् ।
प्रतस्थे नरशार्दूलः पक्षिराडिव वेगितः ॥

३.१४६.३८

कम्पयन्मेदिनीं पद्भ्यां निर्घात इव पर्वसु ।
त्रासयन्गजयूथानि वातरंहा वृकोदरः ॥

३.१४६.३९

सिंहव्याघ्रगणांश्चैव मर्दमानो महाबलः ।
उन्मूलयन्महावृक्षान्पोथयंश्चोरसा बली ॥

३.१४६.४०

लतावल्लीश्च वेगेन विकर्षन्पाण्डुनन्दनः ।
उपर्युपरि शैलाग्रमारुरुक्षुरिव द्विपः ।
विनर्दमानोऽतिभृशं सविद्युदिव तोयदः ॥

३.१४६.४१

तस्य शब्देन घोरेण धनुर्घोषेण चाभिभो ।
त्रस्तानि मृगयूथानि समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥

३.१४६.४२

अथापश्यन्महाबाहुर्गन्धमादनसानुषु ।
सुरम्यं कदलीषण्डं बहुयोजनविस्तृतम् ॥

३.१४६.४३

तमभ्यगच्छद्वेगेन क्षोभयिष्यन्महाबलः ।
महागज इवास्रावी प्रभञ्जन्विविधान्द्रुमान् ॥

३.१४६.४४

उत्पाट्य कदलीस्कन्धान्बहुतालसमुच्छ्रयान् ।
चिक्षेप तरसा भीमः समन्ताद्बलिनां वरः ॥

३.१४६.४५

ततः सत्त्वान्युपाक्रामन्बहूनि च महान्ति च ।
रुरुवारणसंघाश्च महिषाश्च जलाश्रयाः ॥

M N Dutt Then he met with innumerable huge animals, deer, monkeys, lions, buffaloes and also aquatic animals.

३.१४६.४६

सिंहव्याघ्राश्च संक्रुद्धा भीमसेनमभिद्रवन् ।
व्यादितास्या महारौद्रा विनदन्तोऽतिभीषणाः ॥

३.१४६.४७

ततो वायुसुतः क्रोधात्स्वबाहुबलमाश्रितः ।
गजेनाघ्नन्गजं भीमः सिंहं सिंहेन चाभिभूः ।
तलप्रहारैरन्यांश्च व्यहनत्पाण्डवो बली ॥

M N Dutt Thereupon the illustrious and the handsome son of Vayu, the mighty Pandava, depending on his own strength of arms, began to kill in anger one elephant with another elephant and one lion with another lion. He killed others (smaller animals) with slaps. Being thus killed by Bhima, the lions, the tigers, the leopards,

३.१४६.४८

ते हन्यमाना भीमेन सिंहव्याघ्रतरक्षवः ।
भयाद्विससृपुः सर्वे शकृन्मूत्रं च सुस्रुवुः ॥

३.१४६.४९

प्रविवेश ततः क्षिप्रं तानपास्य महाबलः ।
वनं पाण्डुसुतः श्रीमाञ्शब्देनापूरयन्दिशः ॥

M N Dutt Loudly cried and discharged urine and dung in great fear. The handsome son of Pandu, the mighty armed hero, entered into that forest resounding all sides with his shouts. The mighty armed hero then saw on the slopes of the Gandhamadana.

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect