महाभारतम् — ३.१४५

युधिष्ठिर उवाच ।

धर्मज्ञो बलवाञ्शूरः सद्यो राक्षसपुंगवः ।
भक्तोऽस्मानौरसः पुत्रो भीम गृह्णातु मातरम् ॥

M N Dutt Yudhishthira said : O Bhima, let this powerful and heroic Rakshasha chief, your own begotten son, ever devoted to us and always truthful, carry (his) mother (Draupadi) without any delay.

३.१४५.२

तव भीम बलेनाहमतिभीमपराक्रम ।
अक्षतः सह पाञ्चाल्या गच्छेयं गन्धमादनम् ॥

M N Dutt O greatly powerful hero, by your strength of arins I shall go with the Panchala princess to Gandhamadana.

वैशंपायन उवाच ।

३.१४५.३

भ्रातुर्वचनमाज्ञाय भीमसेनो घटोत्कचम् ।
आदिदेश नरव्याघ्रस्तनयं शत्रुकर्शनम् ॥

M N Dutt Vaishampayana said : Having heard the words of his brother, that foremost of men Bhimasena spoke thus to that chastiser of foes, Ghatotkacha.

३.१४५.४

हैडिम्बेय परिश्रान्ता तव मातापराजिता ।
त्वं च कामगमस्तात बलवान्वह तां खग ॥

M N Dutt Bhima said: O invincible hero, O son of Hidimba, O child, O ranger of skies, you are capable of going everywhere at will. Your mother is worn out with fatigue; therefore, O strong hero, carry her.

३.१४५.५

स्कन्धमारोप्य भद्रं ते मध्येऽस्माकं विहायसा ।
गच्छ नीचिकया गत्या यथा चैनां न पीडयेः ॥

M N Dutt On your shoulder and go with us adopting a course not far overhead, so that you may not make her feel uneasy. Let blessings be on you.

घटोत्कच उवाच ।

३.१४५.६

धर्मराजं च धौम्यं च राजपुत्रीं यमौ तथा ।
एकोऽप्यहमलं वोढुं किमुताद्य सहायवान् ॥

M N Dutt Ghatotkacha said : I can myself alone carry Dharmaraja (Yudhishthira), Dhaumya, Krishna (Draupadi) and the twins (Nakula and Sahadeva), what wonder is then there that I shall today carry them when I have others to help me!

वैशंपायन उवाच ।

३.१४५.७

एवमुक्त्वा ततः कृष्णामुवाह स घटोत्कचः ।
पाण्डूनां मध्यगो वीरः पाण्डवानपि चापरे ॥

M N Dutt Vaishampayana said: Having said this, Ghatotkacha carried Krishna (Draupadi) in the midst of the Pandavas. The other (Rakshasas) carried the Pandavas.

३.१४५.८

लोमशः सिद्धमार्गेण जगामानुपमद्युतिः ।
स्वेनैवात्मप्रभावेन द्वितीय इव भास्करः ॥

M N Dutt Lomasha of matchless effulgence proceeded in the path of the Siddhas by virtue of his own (ascetic) prowess, like a second sun.

३.१४५.९

ब्राह्मणांश्चापि तान्सर्वान्समुपादाय राक्षसाः ।
नियोगाद्राक्षसेन्द्रस्य जग्मुर्भीमपराक्रमाः ॥

M N Dutt Being ordered by the Rakshasas chief, other greatly powerful Rakshasas took up all the Brahmanas (on their shoulders) and proceeded along.

३.१४५.१०

एवं सुरमणीयानि वनान्युपवनानि च ।
आलोकयन्तस्ते जग्मुर्विशालां बदरीं प्रति ॥

M N Dutt Blazing up many highly charming forests and woods, they went towards the great Badari tree.

३.१४५.११

ते त्वाशुगतिभिर्वीरा राक्षसैस्तैर्महाबलैः ।
उह्यमाना ययुः शीघ्रं महदध्वानमल्पवत् ॥

M N Dutt Being carried by the greatly swift and heroic Rakshasas, who were capable of going great distance within the shortest time, they passed over a long way as if it were but a short one.

३.१४५.१२

देशान्म्लेच्छगणाकीर्णान्नानारत्नाकरायुतान् ।
ददृशुर्गिरिपादांश्च नानाधातुसमाचितान् ॥

M N Dutt They saw (on their way) many regions crowded with Mlechas, many mines of gems, many hillocks full of various minerals,

३.१४५.१३

विद्याधरगणाकीर्णान्युतान्वानरकिंनरैः ।
तथा किंपुरुषैश्चैव गन्धर्वैश्च समन्ततः ॥

M N Dutt Thronged with Vidyadharas, abounding on all sides in the monkeys and the Kinnaras, the Kimpurushas and the Gandharvas,

३.१४५.१४

नदीजालसमाकीर्णान्नानापक्षिरुताकुलान् ।
नानाविधैर्मृगैर्जुष्टान्वानरैश्चोपशोभितान् ॥

M N Dutt Intersected by many rivulets and abounding in a large number of birds of various kinds and also in various sorts of beasts, beautified by elephants.

३.१४५.१५

ते व्यतीत्य बहून्देशानुत्तरांश्च कुरूनपि ।
ददृशुर्विविधाश्चर्यं कैलासं पर्वतोत्तमम् ॥

३.१४५.१६

तस्याभ्याशे तु ददृशुर्नरनारायणाश्रमम् ।
उपेतं पादपैर्दिव्यैः सदापुष्पफलोपगैः ॥

३.१४५.१७

ददृशुस्तां च बदरीं वृत्तस्कन्धां मनोरमाम् ।
स्निग्धामविरलच्छायां श्रिया परमया युताम् ॥

३.१४५.१८

पत्रैः स्निग्धैरविरलैरुपेतां मृदुभिः शुभाम् ।
विशालशाखां विस्तीर्णामतिद्युतिसमन्विताम् ॥

३.१४५.१९

फलैरुपचितैर्दिव्यैराचितां स्वादुभिर्भृशम् ।
मधुस्रवैः सदा दिव्यां महर्षिगणसेविताम् ।
मदप्रमुदितैर्नित्यं नानाद्विजगणैर्युताम् ॥

M N Dutt All dropping excellent honey. It was frequented by the great Rishis and it was always inhabited by various birds maddened with animal spirits.

३.१४५.२०

अदंशमशके देशे बहुमूलफलोदके ।
नीलशाद्वलसंछन्ने देवगन्धर्वसेविते ॥

M N Dutt It grew in a place where there were no mosquitoes and gad flies and it abounded in fruits, roots and water, it was covered with green grass, inhabited by the celestials and the Gandharvas.

३.१४५.२१

सुसमीकृतभूभागे स्वभावविहिते शुभे ।
जातां हिममृदुस्पर्शे देशेऽपहतकण्टके ॥

M N Dutt It stood on a smooth surface of land which was naturally blessed and healthful it was thronless, beauteous and cool and pleasant in touch.

३.१४५.२२

तामुपेत्य महात्मानः सह तैर्ब्राह्मणर्षभैः ।
अवतेरुस्ततः सर्वे राक्षसस्कन्धतः शनैः ॥

M N Dutt Having reached the place with those foremost of Brahmanas, the illustrious (Pandavas) all slowly alighted from the shoulders of the Rakshasas.

३.१४५.२३

ततस्तमाश्रमं पुण्यं नरनारायणाश्रितम् ।
ददृशुः पाण्डवा राजन्सहिता द्विजपुंगवैः ॥

M N Dutt O king, the Pandavas, accompanied by those best of Brahmanas, saw the charming hermitage of Nara and Narayana.

३.१४५.२४

तमसा रहितं पुण्यमनामृष्टं रवेः करैः ।
क्षुत्तृट्शीतोष्णदोषैश्च वर्जितं शोकनाशनम् ॥

M N Dutt It was free from darkness, it was holy, it was untouched by the solar rays, it was free from all the miseries, namely hunger and thirst, heat and cold; it destroyed all sorrows.

३.१४५.२५

महर्षिगणसंबाधं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितम् ।
दुष्प्रवेशं महाराज नरैर्धर्मबहिष्कृतैः ॥

M N Dutt It was crowded by the great Rishis and adorned with the grace of the Vedas. It was inaccessible to those men who were beyond the pale of religion.

३.१४५.२६

बलिहोमार्चितं दिव्यं सुसंमृष्टानुलेपनम् ।
दिव्यपुष्पोपहारैश्च सर्वतोऽभिविराजितम् ॥

M N Dutt It was adorned with offerings and havyas, it was holy, well swept and daubed with fragrance. It shone beautiful with the offerings of celestials blossoms all around.

३.१४५.२७

विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैराचितं शुभैः ।
महद्भिस्तोयकलशैः कठिनैश्चोपशोभितम् ।
शरण्यं सर्वभूतानां ब्रह्मघोषनिनादितम् ॥

M N Dutt It was covered over with sacrificial altars, sacred ladles and posts and graced with large water jars and baskets.

३.१४५.२८

दिव्यमाश्रयणीयं तमाश्रमं श्रमनाशनम् ।
श्रिया युतमनिर्देश्यं देवचर्योपशोभितम् ॥

३.१४५.२९

फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः ।
सूर्यवैश्वानरसमैस्तपसा भावितात्मभिः ॥

३.१४५.३०

महर्षिभिर्मोक्षपरैर्यतिभिर्नियतेन्द्रियैः ।
ब्रह्मभूतैर्महाभागैरुपेतं ब्रह्मवादिभिः ॥

३.१४५.३१

सोऽभ्यगच्छन्महातेजास्तानृषीन्नियतः शुचिः ।
भ्रातृभिः सहितो धीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥

३.१४५.३२

दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते दृष्ट्वा प्राप्तं युधिष्ठिरम् ।
अभ्यगच्छन्त सुप्रीताः सर्व एव महर्षयः ।
आशीर्वादान्प्रयुञ्जानाः स्वाध्यायनिरता भृशम् ॥

M N Dutt Received him with joy. Those Rishis, engaged in the recitation of the Vedas conferred blessings on him.

३.१४५.३३

प्रीतास्ते तस्य सत्कारं विधिना पावकोपमाः ।
उपाजह्रुश्च सलिलं पुष्पमूलफलं शुचि ॥

M N Dutt Those fire-like ones gladly gave him a fitting, teçeption in due form. They gave him pure water, fruits, flowers and roots,

३.१४५.३४

स तैः प्रीत्याथ सत्कारमुपनीतं महर्षिभिः ।
प्रयतः प्रतिगृह्याथ धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥

M N Dutt Dharmaraja Yudhishthira gladly received with subdued soul the offerings offered by the great Rishis for his reception. son

३.१४५.३५

तं शक्रसदनप्रख्यं दिव्यगन्धं मनोरमम् ।
प्रीतः स्वर्गोपमं पुण्यं पाण्डवः सह कृष्णया ॥

M N Dutt O sinless one, the Pandava (Yudhishthira) with Krishna (Draupadi) and his brothers and with also thousands of Brahmanas, learned in the Vedas and the Vedangas, entered that sacred hermitage which was like the abode of Indra, resembling heaven itself, beautiful and full of celestials fragrance.

३.१४५.३६

विवेश शोभया युक्तं भ्रातृभिश्च सहानघ ।
ब्राह्मणैर्वेदवेदाङ्गपारगैश्च सहाच्युतः ॥

३.१४५.३७

तत्रापश्यत्स धर्मात्मा देवदेवर्षिपूजितम् ।
नरनारायणस्थानं भागीरथ्योपशोभितम् ॥

M N Dutt Then the virtuous-minded (Yudhishthira) saw the hermitage of Nara and Narayana, adored by the celestials and the celestials Rishis and beautified by the Bhagirathi.

३.१४५.३८

मधुस्रवफलां दिव्यां महर्षिगणसेविताम् ।
तामुपेत्य महात्मानस्तेऽवसन्ब्राह्मणैः सह ॥

३.१४५.३९

आलोकयन्तो मैनाकं नानाद्विजगणायुतम् ।
हिरण्यशिखरं चैव तच्च बिन्दुसरः शिवम् ॥

M N Dutt Seeing the Mainaka mountain with golden peaks and also the auspicious Binda lake abounding in various sorts of birds.

३.१४५.४०

भागीरथीं सुतीर्थां च शीतामलजलां शिवाम् ।
मणिप्रवालप्रस्तारां पादपैरुपशोभिताम् ॥

३.१४५.४१

दिव्यपुष्पसमाकीर्णां मनसः प्रीतिवर्धनीम् ।
वीक्षमाणा महात्मानो विजह्रुस्तत्र पाण्डवाः ॥

३.१४५.४२

तत्र देवान्पितॄंश्चैव तर्पयन्तः पुनः पुनः ।
ब्राह्मणैः सहिता वीरा न्यवसन्पुरुषर्षभाः ॥

३.१४५.४३

कृष्णायास्तत्र पश्यन्तः क्रीडितान्यमरप्रभाः ।
विचित्राणि नरव्याघ्रा रेमिरे तत्र पाण्डवाः ॥

M N Dutt Those foremost of men, those heroes then lived there with the Brahmanas. Those best of men, the celestials-like Pandavas, seeing the various scenes with Krishna (Draupadi) derived great pleasure.

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect