अन्वयः
AI
अथवा मान्यभक्तिः सखीजनः (अस्ति), इदम् अनङ्गदीपनं सेव्यताम्। इति उदारम् अभिधाय शङ्करः ताम् अम्बिकां पानम् अपाययत।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
मान्यभक्तिरिति । अथवा सखीजनो मान्या भक्तिर्यस्य स तथोक्तः । सखीजनः स्वीकार्य इत्यर्थः । ततोऽनङ्गदीपनमिदं वक्ष्यमाणं पानं संव्यतामित्युदारं चतुरमभिधाय शंकरस्तामम्बिकां पीयत इति पानं मद्यमपाययत पाययामास । पिबतेर्ण्यन्ताल्लुङि तङ् । पिबतः प्रत्यवसानार्थादणि कर्तुः कर्मत्वम् । पिबतेर्निगरणार्थत्वेऽपि `नपादभ्याo` इति परस्मैपदप्रतिषेधः । ननु मान्यभक्तिरित्यत्र कथं पुंवद्भावः । `अप्रियादिषु` इति निषेधाद्भक्तिशब्दस्य प्रियादिपाठान्नैष दोषो नपुंसकपूर्वपदत्वात् । यथाह वृत्तिकारः- `दृढभक्तिरित्येवमादिषु स्त्रीपूर्वपदस्याविवक्षितत्वात्सिद्धम्` इति । भोजराजस्तु- `भज्यत इति कर्मसाधनस्यैव प्रियादिपाठतया दृढभक्तिरिति न तु भजनं भक्तिरिति भावसाधनस्य । अतोऽत्र स्त्रीपूर्वपदत्वेऽपि न दोषः` इत्याह
Summary
AI
"Or, if your friends are worthy of your respect, let this love-kindling drink be partaken." Having spoken these noble words, Shankara made Ambika drink the beverage.
सारांश
AI
इसे देवी की भक्ति या सखियों का आग्रह मानकर ग्रहण करें - ऐसा कहकर शिव ने कामदेव को जगाने वाली वह मदिरा पार्वती को पिलाई।
पदच्छेदः
AI
| मान्यभक्तिः | मान्य–भक्ति (१.१) | whose devotion is to be respected |
| अथवा | अथवा | or |
| सखीजनः | सखीजन (१.१) | the group of friends |
| सेव्यताम् | सेव्यताम् (√सेव् भावकर्मणोः लोट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | let it be partaken |
| इदम् | इदम् (२.१) | this |
| अनङ्गदीपनम् | अनङ्गदीपन (२.१) | love-kindling (drink) |
| इति | इति | thus |
| उदारम् | उदार (२.१) | nobly |
| अभिधाय | अभिधाय (अभि√धा+ल्यप्) | having said |
| शङ्करः | शङ्कर (१.१) | Shankara |
| ताम् | तद् (२.१) | her |
| अपाययत | अपाययत (√पा +णिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made to drink |
| पानम् | पान (२.१) | the drink |
| अम्बिकाम् | अम्बिका (२.१) | Ambika |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| मा | न्य | भ | क्ति | र | थ | वा | स | खी | ज | नः |
| से | व्य | ता | मि | द | म | न | ङ्ग | दी | प | नम् |
| इ | त्यु | दा | र | म | भि | धा | य | श | ङ्क | र |
| स्ता | म | पा | य | य | त | पा | न | म | म्बि | काम् |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.