पश्य कल्पतरुलम्बि शुद्धया
ज्योत्स्नया जनितरूपसंशयम् ।
मारुते चलति चण्डि केवलं
व्यज्यते विपरिवृत्तमंशुकम् ॥
पश्य कल्पतरुलम्बि शुद्धया
ज्योत्स्नया जनितरूपसंशयम् ।
मारुते चलति चण्डि केवलं
व्यज्यते विपरिवृत्तमंशुकम् ॥
ज्योत्स्नया जनितरूपसंशयम् ।
मारुते चलति चण्डि केवलं
व्यज्यते विपरिवृत्तमंशुकम् ॥
अन्वयः
AI
चण्डि! पश्य, शुद्धया ज्योत्स्नया जनितरूपसंशयम्, कल्पतरुलम्बि अंशुकम्, मारुते चलति सति केवलम् विपरिवृत्तम् व्यज्यते।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
पश्येति । शुद्धया ज्योत्स्नया जनितो रुपसंशयः अंशुकं ज्योत्स्नावेति स्वरूपसंदेहो यस्य तत्तथोक्तं कल्पतरुलम्ब्यंशुकं । हे चण्डि अत्यन्तकोपने ! गौरादित्वान्ङीष् । देवलं मारुते चलति सति विपरिवृत्तं चलं सद् व्यज्यते पश्य । ज्योत्स्नासच्छायत्वान्न रुपतो विविच्यते परंतु क्रिययेत्यर्थः
Summary
AI
"Look, O passionate one! A garment hanging from a Kalpa tree, its form made indistinct by the pure moonlight, is revealed only by its fluttering when the wind blows."
सारांश
AI
हे मानिनी! चांदनी में कल्पवृक्ष पर लटके सफेद वस्त्र और चांदनी में भेद करना कठिन है, केवल हवा से वस्त्र के हिलने पर ही उसकी पहचान हो रही है।
पदच्छेदः
AI
| पश्य | पश्य (√दृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Look |
| कल्पतरुलम्बि | कल्प–तरु–लम्बिन् (२.१) | hanging from a Kalpa tree |
| शुद्धया | शुद्ध (३.१) | by the pure |
| ज्योत्स्नया | ज्योत्स्ना (३.१) | moonlight |
| जनितरूपसंशयम् | जनित–रूप–संशय (२.१) | whose form is made indistinct |
| मारुते | मारुत (७.१) | the wind |
| चलति | चलत् (√चल्+शतृ, ७.१) | blowing |
| चण्डि | चण्डी (८.१) | O passionate one |
| केवलम् | केवलम् | only |
| व्यज्यते | व्यज्यते (वि√अञ्ज् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is revealed |
| विपरिवृत्तम् | विपरिवृत्त (वि+परि√वृत्+क्त, १.१) | by its fluttering |
| अंशुकम् | अंशुक (१.१) | a garment |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प | श्य | क | ल्प | त | रु | ल | म्बि | शु | द्ध | या |
| ज्यो | त्स्न | या | ज | नि | त | रू | प | सं | श | यम् |
| मा | रु | ते | च | ल | ति | च | ण्डि | के | व | लं |
| व्य | ज्य | ते | वि | प | रि | वृ | त्त | मं | शु | कम् |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.