अन्वयः
AI
शशिनः प्रभा उन्नतेषु स्थिता, निशातमः निम्नसंश्रयपरम् अस्ति। नूनम् इह वेधसा गुणदोषयोः गतिः आत्मसदृशी प्रकल्पिता।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
उन्नतेष्विति । शशिनः प्रभा चन्द्रिकोन्नतेष्वद्रिशृङ्गादिषु स्थिता । निशातमस्तु निम्नसंश्रयपरं गर्तादिनीचस्थानप्रवणम् । तथाहि । वेधसा गुणदोषयोरात्मसदृशी स्वभावानुरुपा गतिः प्रवृत्तिः प्रकल्पितैव ननु । तेजस्विन उन्नमन्ति मलिनास्तु नीचन्तीति भावः
Summary
AI
The light of the moon rests on high places, while the darkness of the night is intent on seeking low places. Surely, the Creator has ordained here that the course of virtues and faults should go to their likes.
सारांश
AI
चंद्रमा की चांदनी ऊंचे स्थानों पर है और अंधकार नीचे। विधाता ने यहाँ गुण और दोष की स्थिति को उनके स्वभाव के अनुरूप ही बनाया है।
पदच्छेदः
AI
| उन्नतेषु | उन्नत (उद्√नम्+क्त, ७.३) | on high places |
| शशिनः | शशिन् (६.१) | of the moon |
| प्रभा | प्रभा (१.१) | The light |
| स्थिता | स्थित (√स्था+क्त, १.१) | is situated |
| निम्नसंश्रयपरम् | निम्न–संश्रय–पर (१.१) | is intent on seeking low places |
| निशातमः | निशा–तमस् (१.१) | the darkness of the night |
| नूनम् | नूनम् | Surely |
| आत्मसदृशी | आत्मन्–सदृशी (१.१) | like themselves |
| प्रकल्पिता | प्रकल्पित (प्र√कॢप्+णिच्+क्त, १.१) | has been ordained |
| वेधसा | वेधस् (३.१) | by the Creator |
| इह | इह | here |
| गुणदोषयोः | गुण–दोष (६.२) | of virtues and faults |
| गतिः | गति (१.१) | the course |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | न्न | ते | षु | श | शि | नः | प्र | भा | स्थि | ता |
| नि | म्न | सं | श्र | य | प | रं | नि | शा | त | मः |
| नू | न | मा | त्म | स | दृ | शी | प्र | क | ल्पि | ता |
| वे | ध | से | ह | गु | ण | दो | ष | यो | र्ग | तिः |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.