पश्य पक्वफलिनीफलत्विषा
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा ।
विप्रकृष्टविवरं हिमांशुना
चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यते ॥
पश्य पक्वफलिनीफलत्विषा
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा ।
विप्रकृष्टविवरं हिमांशुना
चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यते ॥
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा ।
विप्रकृष्टविवरं हिमांशुना
चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यते ॥
अन्वयः
AI
पश्य, पक्वफलिनीफलत्विषा बिम्बलाञ्छितवियत्सरःअम्भसा हिमांशुना विप्रकृष्टविवरम् चक्रवाकमिथुनम् विडम्ब्यते।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
पश्येति । पक्वफलिनीफलत्विषोदयरागाद्विम्बाभ्यां प्रतिबिम्बाभ्यां लाञ्छिते चिह्निते वियत्सरोम्भश्च येन तथोक्तेन हिमांशुना विप्रकृष्टं विवरमन्तरालं यस्य तत्तथोक्तम् । अतिदूरस्थमित्यर्थः । चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यतेऽनुक्रियते पश्य । रात्रौ वियति सरोजले चेन्दोर्बिम्बप्रतिबिम्बौ विरहाद् दूरवर्तिनौ चक्रवाकाविव दृश्येते इत्यर्थः
Summary
AI
"Look! The pair of Chakravaka birds, separated by a great distance, is being imitated by the moon, whose lustre is like that of a ripe Priyangu fruit and whose reflection marks the water of the sky-lake."
सारांश
AI
देखो, चंद्रमा के आकाश रूपी सरोवर में प्रतिबिंबित होने से, जल में दूर स्थित चक्रवाक पक्षियों के जोड़े जैसा दृश्य बन रहा है।
पदच्छेदः
AI
| पश्य | पश्य (√दृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Look |
| पक्वफलिनीफलत्विषा | पक्व–फलिनी–फल–त्विष् (३.१) | with a lustre like that of a ripe Priyangu fruit |
| बिम्बलाञ्छितवियत्सरःअम्भसा | बिम्ब–लाञ्छित–वियत्–सरस्–अम्भस् (३.१) | by its reflection marking the water of the sky-lake |
| विप्रकृष्टविवरम् | विप्रकृष्ट (वि+प्र√कृष्+क्त)–विवर (१.१) | separated by a great distance |
| हिमांशुना | हिम–अंशु (३.१) | by the moon |
| चक्रवाकमिथुनम् | चक्रवाक–मिथुन (१.१) | the pair of Chakravaka birds |
| विडम्ब्यते | विडम्ब्यते (वि√डम्ब् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is being imitated |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प | श्य | प | क्व | फ | लि | नी | फ | ल | त्वि | षा |
| बि | म्ब | ला | ञ्छि | त | वि | य | त्स | रो | ऽम्भ | सा |
| वि | प्र | कृ | ष्ट | वि | व | रं | हि | मां | शु | ना |
| च | क्र | वा | क | मि | थु | नं | वि | ड | म्ब्य | ते |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.